*İktisat şarap gibidir, ayyaş yapabilir!*
<http://globalekonomikmonitor.blogspot.com/2015/04/bilgi-sarap-gibidir-ayyas-yapabilir.html>
NNN
DİKKAT Aşağıdaki makale kesinlikle bana ait değildir.
Kaynak bağı makale başlığında yer almaktadır.
http://www.philreinhardt.com/downloads/SuperSqueezePages/Super%20Squeeze%20Page%20Pack/BonusMoreAnimatedArrows/More%20Animated%20Arrows/Arrow%20Down%204/ArrowDownLeftBig.gif
Piyasaların ve ekonominin karmaşık yönlerini halka anlatabilecek
ekonomistlere ülkemizde ender rastlanıyor. Dilbilimsel kurallar ve
dilsel performans ekonomi yorumculuğunun vazgeçilmezi olduğu için
kurgusal bir yorumlama anlayışı hakim durumda. Bu karmaşık dili
anlamakta güçlük çeken vatandaş ise bilgiye değil, bu bilgi karşısında
diğerlerinin vereceğine inandığı tepkiye tepki vermeyi finansal karar
olarak değerlendiriyor.
Bu karmaşık ortamı yaratan hiç şüphesiz başta ekonomi basını, ardından
şöhretli ekonomistler ve ekranlardan eksik olmayan *"sevimli"* piyasa
yorumcuları. Hepsinin konusunda uzman olduğunu ve ekonomiden iyi
anladığını düşünebilirsiniz. Sonuçta ortada piyasa oyununu geçerli bir
yorum modeline dönüştürmüş bireyüstü bir uzlaşı var. Bu başarıyı hak
edenlerin kutsanması gerekmez mi?
Bugün dünyada ekonomistler kadar kolay ve bol para kazanan bir meslek
varsa o da şarap tadıcılığı yapan degüstatörlerdir. Mesleğin özü
koklama, tatma ve görme duyuları ile duyusal analiz yapmaya dayanır.
Şarap tadıcılarının yorumları genellikle şöyledir: *"Bana göre bir
Syrah’ın olması gerektiği gibi, parfümlüymüşcesine son derece meyvemsi
aromaları olan, orta gövdeli, tanenleri belirgin, yuvarlak ve içimi
keyifli bir şarap." Bugünkü ekonomi yorumculuğunu düşündüğünüzde yapılan
yorum neredeyse aynı tarzda. Mesela şu ekonomik yorumda olduğu gibi:
"Eğer bu seviye herhangi bir sebeple hızlı bir şekilde aşılacak olur ise
ortada kriz olmasa da kriz algısı güçlenecek ve dolar/TL’de 2.70
tahminleri havalarda uçuşabilecek."* Dikkat ettiyseniz ekonomistimiz
kokluyor, tadıyor, görüyor; sanırsın ekonomist değil degüstatör.
Şarap tadıcılarının da tıpkı ekonomi yorumcuları gibi kolay para
kazandıklarını söylediğimiz için her iki meslek grubunda da eleştirenler
olacaktır mutlaka. O mesleği yapmak için ne kadar bilgiye ihtiyaç var,
biliyor musun sen gibi yukarıdan bakan soruları soranlar da çıkacaktır.
Ama bir şeyi gözden kaçırıyorlar: Önemli olan ne kadar çok bilgiye sahip
olduğun değil, o bilgiyi işleyerek nasıl bir sonuca ulaştığındır.
Bordeaux Üniversitesi Psikoloji Bölümü bilim insanlarından Dr.Frederic
Brochet de bizim gibi düşünecek olsa gerek ki, şarap tadıcılarının
mesleklerinde ne kadar bilgi sahibi insanlar olduğunu ortaya koymak için
bir deney tasarlar. Brochet deneyde ülkenin en ünlü 57 şarap uzmanına
bir kadeh kırmızı ve bir kadeh beyaz şarap sunup, tatlarının neye
benzediğini sorar. Fakat şaraplarda bir tuhaflık vardır. Her iki şarap
da aslında aynı beyaz şarap olup sadece birinin rengi boya maddesiyle
kırmızıya dönüştürülmüştür. Uzmanlarımız gayet kendilerinden emin
şekilde, şarabın ezilmiş kırmızı meyvesinin harika olduğunu ve nefis bir
kırmızı şarap olduğunu söylemişlerdir. 57 uzmandan bir teki bile şarabın
aslında beyaz şarap olduğunu söyleyememiştir.
Bu durum Dr.Brochet'in aklına şeytanca bir soru getirmiştir: Acaba bu
uzmanlar şaraptan anlamıyorlar mı? Bu sorunun yanıtını öğrenmek için bir
deney daha tasarlar. Bu kez uzmanlara tatmaları için iki şişe şarap
verir. Şaraplardan biri son derece kaliteli bir marka, diğeri ise ucuz
bir markadır. Ama şeytanlık her iki şişeye de aynı ucuz şarabın
konmasındadır. Uzmanlarımız ucuz şarap şişesindeki şaraba tahmin
edileceği gibi kötü puan verirler. Ama şaşırtıcı olan kaliteli görünüşlü
şaraba yaptıkları yorumlardır. Uzmanlar şarabı, *"hoş, yıllanmış,
dengeli, karmaşık ve tatlı"* gibi sözcüklerle tanımlarlar ve yüksek puan
verirler. 57 uzman içinden sadece 12'si şarabın ucuz şarap olduğunu
anlayabilmiştir. Yani uzmanların %80'si ucuz şarabı bile tanıyamamıştır.
Tıpkı %100'ünün beyaz şarabı kırmızıdan ayırt edememesi gibi.
Dr.Brochet yaptığı deneyle, belki insanlık tarihi için önemli bir adım
atmadı ama kepazelik tarihi için önemli bir dönüm noktası yarattı; şarap
tadıcılarının aslında bir uzman değil, iyi birer demogog olduğunu.
Aslında bugün ekonomi yorumculuğu da bize Dr.Brochet'in ulaştığı
sonuçları düşündürmektedir. Her derde deva ilaç ve boş reçeteler sunan
demogogların ve retorik uzmanlarının mesleği haline gelen bir ekonomi
yorumculuğumuz var. Bilginin ve anlamlandırmanın yerini zeka ve dilin
aldığı evrensel uzlaşılı bir yorumlama şekli. Rastlantısallığın hakim
olduğu her duruma hızlı cevaplar yetiştirebilen boşboğazların iyi
yorumcu kabul edildiği bir sistem.
Unutulmaması gerekir ki, bugünkü bilgi çağında önemli olan ne kadar çok
bilgiye sahip olduğun değil, o bilgiyi işleyerek nasıl bir sonuca
ulaştığındır. Yoksa bilgi de şaraba benzer. Çok fazla alırsan kafayı
*"kıyak"* yapar. Bağını (finansal kuruluşları), üzümünü (enstrümanı),
taşını (Merkez Bankasını), toprağını (piyasayı) ya da fıçısının ağacını
(şirketin PD/DD'sini) bilmen, şaraptan (ekonomiden) anlıyor olduğun
anlamına gelmez. Zaten anlasan bu kadar çok (boş) konuşmazdın.
Aman dikkat et, iktisat şarap gibidir, ayyaş yapabilir!
------------------------------------------------------------------------
a45UyF587661-150420095052 Oraj Poyraz [email protected]
2015/04/20 10:45 4 58 1 undefined [email protected]
Sic transit gloria mundi.
* * *
Boylece geciverir dunyanin gorkemi.
Anadolu da bir patirti, bir gurultu, kongreler, beyannameler falan,
sanki bir sey yapabilecekler.
Blof yapmanin sirasi mi?
Hangi teskilatin, hangi kuvvetin var?
Bu ne hayal.
Kuzum Mustafa, sen delimisin?
Yazar Refi Cevat Ulunay - 1919
Degisen Dil ve Insan
Kitabimi az insanlar ve az yillar icin yaziyorum. Uzun omurlu olabilmesi
icin daha saglam bir dille yazilmasi gerekirdi. Bizim dilimizin bugune
kadarki surekli degismelerine bakilinca, elli yil sonra simdiki halinde
kalacagini kim umabilir? Her gun elimizden kayip gidiyor benim yasadigim
yillar icinde yari yariya degisti. Simdi artik olgunlasti diyoruz; her
cag kendi dili icin oyle der. Hep boyle kacip degistigi surece ben
dilimizin bugunku halinde kalmasini ozlemem. Dyi ve yararli yazilar onu
kendilerine baglayabilirse baglar, gorecegi ragbet de devletimizin
kaderine gore degisir. Onun icin kitabima hic cekinmeden kisisel bircok
yazilar koyuyorum. Bunlar bugun yasayan insanlarin isine yaramakla kalir
ve orta anlayistan ote ozel bilgileri olan kimi insanlari ilgilendirir.
Gordugum bircoklari gibi benim ardimdan da olur olmaz sozler edilmesini
istemiyorum dogrusu: Soyle dusunurdu, boyle yasardi; sunu ister, bunu
istemezdi; olurken konussa buna sunu der, suna bunu verirdi; onu benden
iyi taniyan yoktu, gibi. Kitabimda edep kurallarinin izin verdigi olcude
egilimlerimi, sevgilerimi az cok belirtiyorum; bilmek isteyene sozlu
olarak daha da serbestce ve ictenlikle acikliyorum duyup dusunduklerimi.
Ama bakmasini bilen bu anilarimda her seyi soyledigimi, gosterdigimi
gorur. Gorenlere kisacik gostermeler yeter Ust tarafini kendin
bulabilirsin. Istenecek, aranip bulunacak hicbir sey birakmiyorum
kendimden. Sozum edilecekse, dogru durust, gercege uygun edilmesini
istiyorum. Ovmek icin de olsa beni oldugumdan baska turlu gostermek
isteyeni yalanlamak icin obur dunyadan seve seve kalkar gelirim.
Yasayanlardan bile olmadiklari gibi soz edildigini gormekteyim.
Yitirdigim bir dostumu (La Boetie) var gucumle desteklemeseydim, bin bir
turlu suret biceceklerdi ona.
Michel de Montaigne : Denemeler
Grup eposta komutlari ve adresleri :
Gruba mesaj gondermek icin : [email protected]
Gruba uye olmak icin : [email protected]
Gruptan ayrilmak icin : [email protected]
Grup kurucusuna yazmak icin : [email protected]
Grup Sayfamiz : http://groups.yahoo.com/group/Ozgur_Gundem/
Arzu ederseniz bloguma da goz atabilirsiniz :
http://orajpoyraz.blogspot.com/
--
You received this message because you are subscribed to the Google Groups
"Gugukluhayat" group.
To unsubscribe from this group and stop receiving emails from it, send an email
to [email protected].
To post to this group, send email to [email protected].
Visit this group at http://groups.google.com/group/gugukluhayat.
For more options, visit https://groups.google.com/d/optout.
