Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία - Πέμπτη, 14 Φεβρουαρίου 2019 - 09:40
Τα 135 πρόσωπα της αγαπημένης Tου Αγίου Βαλεντίνου σήμερα και για δεύτερη ή τρίτη (το πολύ) φορά το ιστολόγιο ενδίδει στο έθιμο, που θέλει να γιορτάζουμε σήμερα τον έρωτα. Δεν θα σας προσφέρω σοκολάτα όμως, διότι εδώ λεξιλογούμε. Ονόματα θα σας προσφέρω, ονόματα για ν’ αποκαλέσετε την αγαπημένη σας. Από το βιβλίο του φίλου Παντελή Μπουκάλα «Όταν το ρήμα γίνεται όνομα. Η ‘αγαπώ’ και το σφρίγος της ποιητικής γλώσσας των δημοτικών», που το παρουσιάσαμε πρόπερσι στο ιστολόγιο, θα ξεσηκώσω έναν κατάλογο επιθέτων που έχουν αντληθεί από δημοτικά τραγούδια. Γράφει ο Μπουκάλας: Στη δημοτική ποίηση λοιπόν και στα παινέματά της είναι πολλά και ευφάνταστα τα σύνθετα επίθετα που επιχειρούν να συλλάβουν και να αποδώσουν μονολεκτικά είτε ένα πρόσωπο στην ολότητά του είτε κάποιο ξεχωριστό χάρισμά του, μια εξαιρετική δεξιότητά του. Και για να στηρίξει αυτόν τον ισχυρισμό, ο Μπουκάλας παρουσιάζει έναν κατάλογο, όχι εξαντλητικό: Ακολουθεί σχετικός κατάλογος, με σποραδικές εσωτερικές ομαδοποιήσεις, ο οποίος είναι, εννοείται, ατελής και ανοιχτός. Ο κατάλογος πιάνει τρεις σελίδες (312-314) του βιβλίου. Τον παραθέτω στα επόμενα με κάποια επεξηγηματικά σχόλια, τα περισσότερα από τον ίδιο τον Μπουκάλα σε υποσημειώσεις και τελικές σημειώσεις. Φυσικά, πρόκειται για κατάλογο παινεμάτων για γυναίκα. Παινέματα για άντρες, από γυναίκες, υπάρχουν, αλλ’ επειδή ο γυναικείος λόγος είναι υπόγειος και δεν αγαπά τη δημοσιότητα δεν (ξέρω να) έχουν συγκεντρωθεί. Βέβαια, κσός και κσομηλιγγάτος [χρυσός και χρυσομηλιγγάτος] και στην κορφή αστεράτος, είχε καταγράψει ο Παπαδιαμάντης από το γυναικείο ιδίωμα της Σκιάθου. Ιδού λοιπόν τα 135 πρόσωπα της αγαπημένης -κάποιο θα βρείτε να ταιριάζει! αγγελοκαμωμένη, αγγελοκάμωτη, αγγελόπλαστη, αγγελοπλουμισμένη, αγγελοστόλιστη και αγγελοστολισμένη, αγγελοστορισμένη, [που την έχουν ιστορήσει = ζωγραφίσει οι άγγελοι] αγγελοζωγράφιστη, [αγγελοσγουράφιστη στον Ερωτόκριτο] αγγελοκατέβατη αλλά και αγγελοκορμότατη, μπαμπακοστηθούσα, κερασομαγουλάτη, νεραντζομάγουλη και νεραντζομαγουλάτη, ομορφοκαμωμένη, ψιλόχαδη και λιγνοχαϊδεμένη, κανελοθρεμμένη, αφρατομαγουλάτη, σγουροξανθομαλλούσα, μοσχοκαρφένια, λεφτοκοκαλάτη, μοσχοκανελοκόκαλη, [Το πήρε και ο Καζαντζάκης στην Οδυσσεια] μοσχοκανελοκάμωτη και κανελοζυμωμένη, βεργολιγνολυγερή, ροδοκοκκινάτη, τριανταφυλλένια, ροδοτριανταφυλλένια, ροδομαγουλάτη, ροδοπεριχυμένη και περίχυτη, ανοιχτοκουταλάτη, [με ανοιχτές ωμοπλάτες] κοκκινομαγουλάτη, φεγγαρομαγούλα, ροδομυγδαλάτη, γερακοκορφομάτα, σαρανταπλεξουδάτη, κρασογαλανή, γαλανομάτα, μαυρομάτα, μπιρμπιλομάτα, γλυκόματη, ομορφοδυοματούσα, περδικομάτα (αλλά και με μάτια ζαχαροξάνοιχτα, ζαχαροπαιχνιδάτα και ζαχαροκοίταχτα), περδικόστηθη, περδικοκλωνάρα, περδικοκελαηδίστρα, περδικοκακαρίστρα, ζαχαρομίλητη, παιχνιδομάτα, παιχνιδοματούσα, ψιλομελάχρινη, ψιλομουσουδάτη [με λεπτά χαρακτηριστικά του προσώπου] ψιλοχάραη και καλοχάραη, γαριφαλοχνοτάτη, στρογγυλοπρόσωπη, στρογγυλομηλοπρόσωπη και κοκκινομηλοπρόσωπη, γλυκοποθητή και γλυκοποθητούσα, ωραιοζωγραφισμενη, ωριοπλουμισμένη, ωριόπλουμο (κορίτσι), μορφοπλουμισμενη, ερωτοδέσποινα, ποθοκρατόρισσα, καμαροφρυδούσα, καμπανοφρυδούσα, γαϊτανοφρυδάτη, γαϊτανοφρυδούσα, καστανοφρυδού και αγγελοφρυδούσα, μασουροδαχτυλάτη, [με τορνευτά δάχτυλα] κρινοδάχτυλη, βερικοκόκκινη, λυγεροκορμούσα, λιγνοκορμούσα, χρυσολαμπαδόκορμη, κοντοπλεμενη, τσακιροματούσα, σιρικοκόκκινη, [σιρίκια είναι τα μαύρα χειμωνιάτικα σταφύλια] σιρικομάτα και σιρικομαυρομάτα, τριαντακλωνοκυπάρισση, μαρμαροκαμωμένη, καμαροτράχηλη, μαρμαροτράχηλη ή μαρμαροτραχήλω και μαρμαροτραχήλα, αλλά και ασπρομαρμαροτράχηλη, λυγεροπερπατούσα, [Κι αυτό στην Οδύσσεια του Καζαντζάκη] καμαροπερπατούσα, περιστεροπερπάτητη, παπιροπατού, [κυπρέικο, παπίρα είναι η πάπια] σιγαλοπερπάτητη και σιγανοπερπατούσα, σιγαλομίλητη, ανθοδροσομιλούσα, [Κι αυτό στην Οδύσσεια του Καζαντζάκη] δαχτυλιδόστομη, χρυσοδαχτυλιδόστομη, νεραϊδολαλούσα, νεραϊδαγγελοκάμωτη, ερωτοπληγωμένη, κανελοζυμωμένη, ουρανόπλαστη, ζαχαροζυμωμένη και ζαχαροκαμωμένη, καντιοζυμωμένη, ζαχαροζύμωτη, ζαχαροφιλημένη, ζαχαρόμηλη, ζαχαροκοίμητη και μελιτοξυπνούσα, λαμπαδοχυτή, ασημοδάχτυλη, γλυκόχλομο (πιπίνι), λεβεντοκάμωτη, φιλντισοκοκαλένια, κρουσταλλοβραχωνάτη, καρυδομάγουλη, καρυδοπλάνευτη, αμυγδαλομάτα, [Ο Βάρναλης στη Ζούγκλα έχει μυγδαλοματούσα και μελισσοχνουδάτη] αμυγδαλοπλεμένη, αμυγδαλογελάστρα, μυγδαλογελούσα και ανευροχορταρίστρα, ασημοκαρυόλαιμη, ψηλομελαχρινή, μαξιλαροκεντήστρα και πατητοξομπλιάστρα, διπλομερακλίδισσα, νεραντζοπλουμιδάτη, κανακολαιμούσα, λιανοκοκαλάτη, κρυσταλλοχιονάτη με τα σχιζομυγδαλάτα μάτια, την επίσης σχιζομυγδαλάτη γλώσσα και το γλυκονοστιμάτο στόμα, σγουρομηλιγγάτη, ροδοσταμενια, ροδοπλασμενη, πεντάμορφη, γαργαρομιλούσα και γαργαρολαιμούσα, γλυκοκελαδούσα, χαμοκελαδούσα, φεγγαροπρόσωπη και φεγγαροπροσωπάτη, φεγγαρομετώπη και φεγγαρολαμπυρούσα, κοκκινόχειλη, δαμασκηνόχείλη και μερτζανόχειλη, [μερτζάνι είναι το κοράλλι] σαραντομπλεξουδούσα, λιγνοπουγουνάτη, λακκουδοπίγουνη και λακκουδοπιγουνάτη, [που έχει λακκάκι στο πηγούνι] κουντουροφτερνόποδη κοκκινοσωκαρδούσα και ασπρομουβελεσούσα, [που φοράει, αντίστοιχα, κόκκινο σωκάρδι και άσπρο βελέσι -πολύ πρωτότυπη η συμπερίληψη του κτητικού «μου» στο σύνθετο!] ασπροκολοβολούσα Αυτό το τελευταίο επίθετο το έχει και ο Παπαδιαμάντης. Στο διήγημα Άσπρη σαν το χιόνι (1907) ο ήρωας συναντάει το φιλικό του αντρόγυνο να έρχονται καβάλα στα υποζύγιά τους και παινεύει την καπετάνισσα: Καὶ τότε ἀπήγγειλα: Ἀσπροκολοβολοῦσα μου, καὶ ἄσπρη σὰν τὸ γάλα, σένα σοῦ πρέπει λεβεντιά, σοῦ πρέπει καὶ καβάλα. Σημειώσατε ὅτι ἡ πρώτη λέξις τοῦ διστίχου, ἄνευ δυσφημίας, σημαίνει ἐκεῖ εἰς τὰς νήσους τὴν φέρουσαν λευκὸν κολόβιον, ἢ φουστάνι ἄνευ χειρίδων. Άνευ δυσφημίας, μέρα που είναι. ΥΓ Αλήθεια, ποιο από τα 135 επίθετα βρισκετε ωραιότερο; Advertisements https://sarantakos.wordpress.com/2019/02/14/mpoukalas-7/ ________ Orasi mailing list για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] και στο θέμα γράψτε unsubscribe Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net Για το αρχείο της λίστας http://www.mail-archive.com/[email protected]/ Εναλλακτικό αρχείο: http://hostvis.net/pipermail/orasi_hostvis.net/ παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011) http://www.freelists.org/archives/orasi __________ NVDA δωρεάν αναγνώστης οθόνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού http://www.nvda-project.org/ _____________ Τα ηχογραφημένα βιβλία με φυσική φωνή που ανεβαίνουν στις βιβλιοπροτάσεις προσφέρονται από τις βιβλιοθήκες που λειτουργούν οι φορείς των τυφλών ____________
