The Public Domain Manifesto- Kamusal Bilgi Alanı Manifestosu, Avrupa
Kamusal Bilgi Alanı Tematik Ağı COMMUNIA bağlamında
Bir Univerisetler, arastirma kurumlari ve sivil toplum kuruluslari
tarafindan hazırlanmıştır. Bu kapsmada Özyegin Üniversitesinde 19-20
Nisan da bir etkinlik düzenlenmektedir.
www.publicdomainmanifesto.org metnin aslinin , cevrilerin ve imza
ortamlarinin oldugu adrestir
http://www.publicdomainmanifesto.org/node/9 ceviri listesi ve türkçe
cevirin pdf hali:
http://www.publicdomainmanifesto.org/sites/www2.publicdomainmanifesto.org/files/Public_Domain_Manifesto_tu.pdf
Saygılar
Mustafa Akgul
----
Manifesto:
Önsöz
Kitap, yalnızca bir kitap olarak yazara aittir, ama düsünce olarak
--kelimeler o kadar engin
degildir- insanlıga aittir. Bütün zihinler bunda söz sahibidir. Eger
yazarın hakkı ve insan
ruhunun hakkı olmak üzere iki haktan biri feda edilecek olsaydı, yazarın
hakkının feda
edilmesi gerekirdi, çünkü bizim tek önceligimiz halkın çıkarıdır ve
halkın çıkarı her seyden
önce gelmelidir. (Victor Hugo, Discours d'ouverture du Congrès
littéraire international de
1878, 1878)
"Pazarlarımız, demokrasimiz, bilimimiz, ifade özgürlügü geleneklerimiz
ve sanatımız, telif
haklarıyla korunan bilgi malzemelerinden çok, kullanımı serbest
malzemelerden olusan
bir Kamusal Bilgi Alanı'a muhtaçtır. Kamusal Bilgi Alanı, iyi olan ne
varsa telif hakkı
koruması altına alındıktan sonra geriye kalan ise yaramaz artıklardan
ibaret degildir.
Kamusal Bilgi Alanı, kültürümüzün yapı taslarını çıkardıgımız yerdir. O,
aslında,
kültürümüzün büyük bir parçasıdır." (James Boyle, The Public Domain,
s.40f, 2008)
Kamusal Bilgi Alanı, telif hakkı koruması altında olmadığı için ya da
telif hakkı sahipleri bu engelleri
kaldırmaya karar verdiği için, genellikle telif hakkı korumasına tabi
kullanım ya da yeniden kullanıma
ilişkin bütün kısıtlamaların kaldırıldığı bilgi sermayesidir. Paylaşılan
bilgilerimizle ve kültürümüzle
ifade edilen, öz-anlayışımızın temelidir. Yeni bilgilerin ve yeni
kültürel eserlerin ham maddesidir.
Kamusal Bilgi Alanı, bu hammaddelerin neredeyse sıfıra yakın yeniden
üretim maliyeti ile
kullanılabilmesini ve toplumun bütün üyelerinin bu hammaddeyi
geliştirebilmesini sağlayan koruyucu
bir işleyiş rolünü üstlenir. Sağlıklı ve etkin bir Kamusal Bilgi
Alanının varlığı, toplumlarımızın sosyal ve
ekonomik refahı için son derece gereklidir. Kamusal Bilgi Alanı, eğitim,
bilim, kültürel miras ve
kamusal bilgiler alanında önemli bir rol oynamaktadır. Sağlıklı ve etkin
bir Kamusal Bilgi Alanı,
Evrensel İnsan Hakları Beyannamesi'nin 27. Maddesi, 1. Fıkrasında yer
alan ilkelerden ("Herkes,
topluluğun kültürel faaliyetine serbestçe katılmak, güzel sanatları
tatmak, ilim sahasındaki ilerleyişe
iştirak etmek ve bundan faydalanmak hakkını haizdir.") dünyadaki
herkesin yararlanabilmesini
sağlamak için gerekli ön koşullardan birini oluşturmaktadır.
Sayısal ağ tabanlı bilgi toplumu, Kamusal Bilgi Alanı Kamusal Bilgi
Alanı konusunu, telif hakları
tartışmasının ön saflarına taşımış bulunmaktadır. Kamusal Bilgi Alanı
korumak ve güçlendirmek için,
bu gerekli kaynağın yapısı ve görevi hakkında sağlam ve çağdaş bir
anlayış geliştirmemiz
gerekmektedir. Bu Kamusal Bilgi Alanı Manifestosu, Kamusal Bilgi Alanı
kavramını tanımlamakta ve
21. yüzyılın başlangıcında sağlıklı bir Kamusal Bilgi Alanı için gerekli
ilkeleri ve kuralları ana hatlarıyla
özetlemektedir. Bu manifestoda Kamusal Bilgi Alanı, diğer fikri mülkiyet
hakları hariç olmak üzere
(patent ve ticari marka gibi) yalnızca telif hakları kanunu bağlamında
değerlendirilecek ve telif hakları
kanunu ise telif hakları kapsamındaki ekonomik ve manevi haklar ile
(komşu haklar ve veritabanı
hakları da dahil olmak üzere) diğer ilişkili hakları kapsayacak şekilde
en geniş açıdan anlaşılmalıdır. Bu
nedenle bu belgenin geri kalanında, telif hakları, bu hakların hepsini
kapsayan genel bir terim olarak
kullanılacaktır. Bunun yanı sıra, "eserler" terimi, veri tabanları,
gösteriler ve kayıtlar da dahil olmak
üzere yukarıda tanımlanan ve telif hakları kapsamında korunan bütün
materyalleri kapsamaktadır.
Aynı şekilde "yazar" terimi de, fotoğrafçıları, prodüktörleri,
yayıncıları, ressamları ve oyuncuları içine
almaktadır.
21.Yüzyılda Kamusal Bilgi Alanı
Bu Manifesto'da dile getirilen ve amaçlanan, Kamusal Bilgi Alanı, telif
hakkı koruması olmadan
kullanılabilen kültürel malzemeler olarak tanımlanmaktadır. Resmen
Kamusal Bilgi Alanında yer alan
eserlere ek olarak, pek çok açıdan Kamusal Bilgi Alanı gibi işleyen özel
olarak oluşturulmuş bir ortak
alan yaratılarak cömert koşullar altında bireyler tarafından gönüllü
olarak paylaşılan çok değerli
eserler de vardır. Ayrıca, bireyler, adil ve dürüst kullanım ve telif
hakları içersinde yeralan istisnalar ve
kısıtlamalar ile telif haklarıyla korunan pek çok eseri de
kullanabilmektedir. Kendi kültürümüze ve
kültürel mirasımıza erişimi arttıran bu kaynakların hepsi son derece
önemlidir ve toplumun,
paylaşılan bilgilerimiz ve kültürümüzden tam olarak faydalanabilmesi
için hepsinin etkin bir biçimde
korunması gerekmektedir.
Kamusal Bilgi Alanı
Yapısal Kamusal Bilgi Alanı, Kamusal Bilgi Alanı kavramının özünü
oluşturur ve mevcut kanunlar
tarafından getirilen telif hakkı kısıtlamaları olmadan kullanılabilen
paylaşılmış bilgilerimiz, kültürümüz
ve kaynaklarımızdan oluşur. Yapısal Kamusal Bilgi Alanı, özellikle iki
farklı malzeme ya da eser
sınıfından oluşmaktadır:
1. Telif hakları koruması sona ermiş yazarların eserleri. Telif hakkı,
yazarlara tanınan geçici
bir haktır. Bu geçici koruma sona erdiğinde, bütün yasal sınırlamalar da
ortadan kalkar.
Bazı ülkelerde bu durum yazarın daimi manevi haklarına bağlı olarak değişir.
2. Telif hakkı korunması altında olmayan temel ortak bilgi alanı. Özgün
eser olarak
değerlendirilmediği için telif hakkıyla korunmayan eserler veya bu tür
bir korumadan
hariç tutulmuş eserler (örneğin bir eserde nasıl tanımlandığına,
açıklandığına,
anlatıldığına veya işlendiğine bakılmaksızın, veriler, gerçekler,
fikirler, prosedürler,
süreçler, sistemler, operasyon yöntemleri, kavramlar, prensipler ve/veya
keşifler ile
yasalar ve adli ve idari kararlar). Temel ortak alan, toplumlarımızın
işleyişinin kısıtlı bir
süre için de olsa herhangi bir şekilde yasal sınırlamalar altında
ezilmesinin engellenmesi
açısından çok önemlidir.
Yapısal Kamusal Bilgi Alanı, telif haklarıyla korunan yazarların
haklarına zaman içinde bir denge
getirmiştir ve toplumlarımızın kültürel belleği ve bilgi tabanı için
gereklidir. 20. Yüzyılın ikinci
yarısında, burada belirtilen iki unsur, telif hakkı süresinin uzatılması
ve yasal koruma amaçlı telif hakkı
korumasına benzer yeni rejimlerin getirilmesi nedeniyle giderek
zorlanmıştır.
Gönüllü Ortak Alanlar ve Kullanıcı Yetkisi
Kamusal Bilgi Alanının yapısal temeline ek olarak, bireylerin telif
hakkı koruması altında olan eserlerle
serbestçe etkileşim içine girebilmesini sağlayan başka önemli kaynaklar
da vardır. Bu kaynaklar, telif
haklarının, toplumun belli ihtiyaçlarına ve yazarların gönüllü
tercihlerine müdahale etmesini
engellemeyecek, mevcut kültür ve bilgilerimiz için bir "nefes alma
alanı"nı temsil eder. Bu kaynaklar,
telif haklarıyla korunan eserlere erişimi arttırırlarken, bazıları bu
erişimi, belli kullanım biçimleri için
koşullara bağlı hale getirmekte veya belli kullanıcı sınıflarının
erişimini kısıtlamaktadır:
1. Hak sahiplerince gönüllü olarak paylaşılan eserler. Yaratıcılar,
eserlerinin kullanımına
ilişkin kısıtlamaları ya kendileri ücretsiz lisans vererek ya da
eserlerini başkalarının da
The Public Domain Manifesto
hiçbir kısıtlama olmadan kullanabilmesi için diğer yasal araçlardan
faydalanarak veya
eserlerini Kamusal Bilgi Alanında sunarak kaldırabilirler. Ücretsiz
lisanslama tanımları için,
ücretsiz yazılımların tanımına
http://www.gnu.org/philosophy/free-sw.html adresinden,
ücretsiz kültürel eserlerin tanımına
http://freedomdefined.org/Definition adresinden ve
açık bilgi tanımına http://opendefinition.org/1.0/ adresinden
ulaşabilirsiniz.
2. Adil ve dürüst kullanma, telif haklarına getirilen istisnalar ve
kısıtlamalar sonucu
oluşturulmuş kullanıcı yetkileri. Bu yetkiler, Kamusal Bilgi Alanının
ayrılmaz bir
parçasıdır. Bunlar, temel sosyal kurumların düzgün işlemesini sağlayarak
ve özel
ihtiyaçları olan bireylerin sosyal katılımına olanak vererek paylaşılan
kültürümüze ve
bilgilerimize yeterince erişebilmelerinin mümkün olmasını sağlar.
Kamusal Bilgi Alanı, eserlerin gönüllü paylaşılması, adil ve dürüst
kullanma ve telif hakları içersinde
getirilen istisnalar ve kısıtlamaların hepsi, tüm toplumun yararlanması
için yenilik ve kültürel katılıma
olanak vermek amacıyla, herkesin paylaşılan kültüre ve bilgilere
erişebilmesini sağlamak için önemli
katkılarda bulunur. İşte bu nedenle Kamusal Bilgi Alanın hızlı
teknolojik ve sosyal değişimlerin
yaşandığı bu dönemdeki kilit rolünü yerine getirmeye devam edebilmesi
için her iki biçiminde de
varlığını etkin biçimde sürdürmesi önemlidir.
Genel İlkeler
Hızlı teknolojik ve sosyal değişimlerin yaşandığı bir dönemde, Kamusal
Bilgi Alanı, kültürel katılım ve
sayısal yenilik alanında temel bir görevi yerine getirmektedir ve bu
nedenle Kamusal Bilgi Alanının
varlığı etkin bir biçimde sürdürülmelidir. Kamusal Bilgi Alanın etkin
bir biçimde sürdürülebilmesi için
bir dizi genel ilkenin göz önünde bulundurulması gerekir. Aşağıdaki
ilkeler, Kamusal Bilgi Alanına dair
anlamlı bir anlayış geliştirip bunu sürdürmek ve Kamusal Bilgi Alanının
ağ tabanlı bilişim toplumunun
teknolojik ortamında düzgün şekilde işlemeye devam edebilmesini sağlamak
için gereklidir. Yapısal
Açık Alan'a ilişkin genel ilkeler şunlardır:
1. Kamusal Bilgi Alanı, genel düzendir, telif hakkı koruması istisnadır:
Telif hakları
koruması yalnızca özgün ifade biçimlerine sağlandığı için, dünya
genelinde herhangi bir
zamanda üretilen verilerin, bilgilerin ve fikirlerin pek çoğu Kamusal
Bilgi Alanı'a aittir.
Telif hakkı koruması kapsamına girmeyen bilgilere ek olarak, Kamusal
Bilgi Alanı, telif
hakkı koruması biten eserler ile de her sene genişlemektedir. Telif
hakkı koruması için
aranan şartlar ve telif hakları korumasının sınırlı süresinin birleşik
uygulaması, Kamusal
Bilgi Alanının zenginliğine katkıda bulunarak, paylaşılan kültürümüze ve
bilgimize erişimi
sağlamaktadır.
2. Telif hakkı koruması, yazarın fikri emeğinin korunması ve
ödüllendirilmesi ile kültürün
ve bilginin yayılmasında kamu çıkarının gözetilmesi arasında makul bir
uzlaşmaya
varılıncaya kadar geçerli olmalıdır. Ne yazar açısından ne de halkın
geneli açısından fazla
uzun süreli telif hakkı korumasını makul gösterebilecek hiçbir
(tarihsel, ekonomik, sosyal
ya da başka herhangi bir) geçerli sav bulunmamaktadır. Yazarlar, fikri
emeklerinin
meyvesini almalı, ancak halk da, bu eserleri serbestçe kullanabilmekten
uzun yıllar
boyunca mahrum edilmemelidir.
3. Kamusal Bilgi Alanında olan Kamusal Bilgi Alanında kalmalıdır.
Eserlerin teknik kopyaları
üzerinde münhasır kontrol talep ederek veya bu tür eserlerin teknik
kopyalarına erişimi
kısıtlayan teknik koruma önlemleri kullanılarak Kamusal Bilgi Alanında
yer alan eserler
üzerinde tekrar münhasır kontrol kurulmamalıdır.
The Public Domain Manifesto
4. Kamusal Bilgi Alanı'da yer alan bir eserin sayısal kopyasının yasal
kullanıcısı, bu tür eserleri
serbestçe (yeniden) kullanma, kopyalama veya değiştirme hakkına sahip
olmalıdır. Bir
eserin Kamusal Bilgi Alanında yer alıyor olması, o eserin halka açık
olması gerektiği anlamına
gelmez. Kamusal Bilgi Alanında yer alan fiziki eserlerin sahipleri, bu
tür eserlere erişimi
kısıtlama hakkına sahiptir. Ancak bir esere erişim hakkı verildikten
sonra, bu tür eserlerin
yeniden kullanılması, değiştirilmesi veya çoğaltılmasına ilişkin
herhangi bir yasal kısıtlama
olmaması gerekir.
5. Kamusal Bilgi Alanındaki eserlere erişimi ve bu eserlerin yeniden
kullanılmasını sınırlayan
sözleşmeler ve teknik koruma önlemlerinin yaptırımı olmamalıdır. Bir
eserin Kamusal Bilgi
Alanında olması, o eseri yeniden kullanma, değiştirme ve çoğaltma
hakkını garanti altına alır.
Buna adil ve dürüst kullanım ile istisnalar ve kısıtlamalardan doğan
kullanıcı yetkileri de
dahildir. Böylelikle, bu hakların sözleşmelerle veya teknik araçlarla
kısıtlanmaması sağlanır..
Ayrıca, yukarıda tanımlanan gönüllü ortak alan ve kullanıcı yetkilerinin
özünde aşağıdaki ilkeler yer
alır:
1. Telif haklarından gönüllü olarak feragat edilmesi ve telif haklarıyla
korunan eserlerin
paylaşılması, telif hakkı münhasiriyeti kapsamındaki yasal
uygulamalardır. Eserlerinin
telif haklarıyla korunması hakkına sahip pek çok yazar, bu hakları
bütünüyle kullanmayı
tercih etmemekte veya bu haklardan tümüyle feragat etmek istemektedir.
Bu tür
eylemler gönüllü olduğu sürece, telif hakkı münhasiriyeti kapsamındaki yasal
uygulamalardır ve bunlar, hiçbir kanun, tüzük ya da manevi haklar da
dahil olmak üzere
başka hiçbir işleyiş aracılığıyla engellenmemelidir.
2. Telif hakları ve kamu çıkarı arasındaki temel dengenin etkinliğini
sağlamak için adil ve
dürüst kullanım ve telif istisnaları ve kısıtlamalar etkin bir şekilde
sürdürülmelidir. Bu
işleyişler, mevcut telif hakları sistemi içerisinde nefes alacak bir
alan oluşturan kullanıcı
yetkilerini yaratır. Gerek teknolojik gerekse sosyal değişikliklerin söz
konusu hızı göz
önünde bulundurulduğunda, bu işleyişlerin temel sosyal kurumların
işlerliğini ve özel
ihtiyaçları olan insanların sosyal katılımını sağlayabilmeye devam
edebilmeleri önemlidir.
Bu nedenle adil ve dürüst kullanım ve telif haklarına getirilen
istisnalar ve kısıtlamalar,
doğası itibariyle evrimsel olarak yorumlanmalı ve kamu çıkarına göre
sürekli olarak
uyarlanmalıdır.
Bu genel ilkelere ek olarak, Kamusal Bilgi Alanına ilişkin bir dizi
başka konunun da derhal ele alınması
gerekmektedir. Aşağıdaki öneriler, Kamusal Bilgi Alanını korumayı ve
Kamusal Bilgi Alanı
uygulamasının anlamlı bir şekilde sürdürülebilmesini sağlamayı
amaçlamaktadır. Bu öneriler, telif
hakları konusunun geneli için geçerli olmakla birlikte, özellikle
eğitim, kültür, kültürel miras ve
bilimsel araştırmalar alanına ilişkindir.
Genel Öneriler
1. Telif hakkı koruma süresi kısaltılmalıdır. Telif hakkı koruma
süresinin aşırı uzun oluşu ve
formalite eksikliği, paylaşılan bilgilere ve kültüre erişim için son
derece zararlıdır. Üstelik,
bu uygulama sonucunda ne yazarların kendi kontrolleri altında olan ne de
Kamusal Bilgi
Alanının bir parçası olabilen ve her iki şekilde de kullanılamayan
"yetim eser" sayısı artar.
Bu nedenle, yeni eserler için, telif hakkı korumasının süresi, daha
makul bir süreye
çekilmelidir.
2. Telif hakkı korumasının kapsamı üzerinde yapılan her degisikligin
Kamusal Bilgi Alanı üzerindeki etkileri göz önünde bulundurulmalıdır
(korunma altına
alınabilecek konular-eserlere ilişkin yeni tanımlar veya münhasır hakların
genişletilmesi de dahil olmak üzere). Telif hakkı korumasının kapsamında
yapılacak
herhangi bir değişiklik, halihazırda koruma altında olan eserleri de
kapsayacak şekilde
geriye dönük olarak uygulanmamalıdır. Telif hakkı, paylaşılan kültür ve
bilgilerimizin
Kamusal Bilgi Alanında yer alabilmesini sınırlı bir süre için engelleyen
bir istisnadır. 20.
Yüzyılda telif haklarının kapsamı, telif haklarını elinde tutan küçük
bir sınıfın çıkarlarını
gözetmek için kamu çıkarının pahasına önemli ölçüde genişletilmiştir.
Bunun sonucunda,
paylaşılan kültür ve bilgilerimizin büyük çoğunluğu, telif hakkı ve
teknik kısıtlamaların
arkasında hapsolmuştur. Bu durumun en azından daha da kötüleşmesine
engel olunmalı
ve gelecekte olumlu bir yaklaşımla iyileştirilmesine çalışılmalıdır.
3. Bir eserin, yaratıldığı ülkede yapısal Kamusal Bilgi Alanına dahil
edilmesi
uygun görülmüşse, bu eserin dünyadaki diğer bütün ülkelerde de yapısal
Kamusal Bilgi
Alanının bir parçası olarak kabul edilmesi gerekir. Bir ülkede bir eser,
özgünlük koşulunu
yerine getiremediği için ya da telif hakkı koruma süresi dolduğu için
telif hakkı kapsamına
girmiyorsa ve bu nedenle de telif hakkı korumasından yararlanamıyorsa,
bu materyali
yapısal Kamusal Bilgi Alanından çıkarabilmek amacıyla, başka bir ülkede
aynı eser için telif
hakkı koruması talep etmek (yazar da dahil olmak üzere) hiç kimse için
mümkün
olmamalıdır.
4. Kamusal Bilgi Alanına ait eserlere el koymak için yapılan her hangi
bir kötü
niyetli veya yanıltıcı girişim yasalarla cezalandırılmalıdır. Kamusal
Bilgi Alanının
bütünlüğünü korumak ve Kamusal Bilgi Alanına ait eserlerin
kullanıcılarını, doğru
olmayan, aldatıcı beyanlardan korumak için, Kamusal Bilgi Alanına ait
eserler üzerinde
münhasır hak talep etmek amacıyla gerçekleştirilen her türlü sahte ve
yanıltıcı girişim,
yasadışı ilan edilmelidir.
5. Kamusal Bilgi Alanına ait eserler üzerinde yeniden münhasır hak
sahibi olmak için
başka hiçbir fikri mülkiyet hakkı kullanılmamalıdır. Kamusal Bilgi
Alanı, telif hakkı
sisteminin iç dengesinin ayrılmaz bir parçasıdır. Bu iç denge, telif
hakkının haricinde kalan
yönetmelikler aracılığıyla söz konusu eserler üzerinde münhasır bir hak
iddia etmek veya
hak sahibi olmak için yapılan girişimlerle bozulmamalıdır.
6. "Yetim eserleri" ve artık ticari olarak elde edilemeyen basılı
eserleri (örn, baskısı
tükenmiş eserler gibi) toplum tarafından yeniden kullanılabilir hale
getirmenin pratik
ve etkili bir yolu olması gerekir. Telif hakkı korumasının kapsamı ve
süresinin
genişletilmesi ve yabancı eserlere ilişkin formalitelerin yasaklanması,
ne kendi
yazarlarının kontrolü altında olabilen ne de Kamusal Bilgi Alanına dahil
olabilen çok
sayıda yetim eser yaratmıştır. Mevcut yasalar nedeni ile bu eserlerin,
ne kendi yazarlarına
ne de topluma bir yarar sağlayamadığı göz önünde bulundurulursa, bu
eserlerin bir bütün
olarak yeniden toplum tarafından verimli bir şekilde kullanılabilir hale
getirilmesi gerekir.
7. Kültürel mirastan sorumlu kurumlar, Kamusal Bilgi Alanı eserlerinin
etkin bir şekilde
etiketlenmesi ve korunması için özel bir sorumluluk üstlenmelidir. Kâr
amacı gütmeyen
kültürel mirastan sorumlu kurumlar, yüzyıllardır paylaşılan bilgi ve
kültürümüzü
korumakla görevlendirilmişlerdir. Bu görevin bir parçası olarak, bu
kurumlar, Kamusal
Bilgi Alanına ait eserleri etiketleyerek, koruyarak ve ücretsiz olarak
kullanılabilmeleri için
tüm topluma sunmalıdırlar.
8. Eserlerin gönüllü paylaşımını veya Kamusal Bilgi Alanına dahil
edilmesini engelleyen
herhangi bir yasal engel olmamalıdır. Her iki seçenek de telif hakkı
korumasının getirdiği
münhasır hakların yasal uygulamaları olup, temel kültürel ürünlere ve
bilgilere erişim
sağlanması ve yazarların isteklerine saygı duyulması açılarından büyük önem
taşımaktadır.
9. Telif hakkıyla korunan eserlerin ticari amaçlı olmayan kişisel
kullanımı mümkün
kılınmalı ve bu amaçlı kullanım için yazara sağlanabilecek alternatif
tazminat
yöntemleri araştırılmalıdır. Her ne kadar eserlerin ticari bir amaç
gütmeden, kişisel
amaçlı kullanımı bireylerin kendi kişisel gelişimleri için gerekli olsa
da, telif hakları
içersinde yeni kısıtlamalar ve istisnalar belirlenirken ya da geçmiş
kısıtlamalar ve istisnalar
değiştirilirken yazarların konumunu da göz önünde bulundurmak gereklidir.
_______________________________________________
Linux-sohbet mailing list
[email protected]
https://liste.linux.org.tr/mailman/listinfo/linux-sohbet
Liste kurallari: http://liste.linux.org.tr/kurallar.php
