release-notes.nl - en to nl translation catalogue (125 entries)

note: <title> 13--13
en: Release Notes for &debian; &release; (`&releasename'), &arch-title;
nl: Release Notities voor &debian; &release; ('&releasename'), &arch-title;

note: <author> 14--17
en: <name>Josip Rodin, Bob Hilliard, Adam Di Carlo, Anne Bezemer, Rob Bradford (current)</name><email></email>
nl: <name>Josip Rodin, Bob Hilliard, Adam Di Carlo, Anne Bezemer, Rob Bradford (huidig)</name><email></email>

note: <heading> 24--24
en: What's New in the Release Notes
nl: Nieuw in de Release Notities

note: <p> 26--28
en: [The most recent version of this document is always available at <url id="&url-release-notes;">. If your version is more than a month old, you might wish to download the latest version.]
nl: [De meest recente versie van dit document is altijd beschikbaar op <url id="&url-release-notes;">. Als uw versie meer dan een maand oud is, kan het zinvol zijn om de nieuwste versie te downloaden.]

note: <p> 30--35
en: Please note that previous editions of the release notes contained information about upgrading from releases older than than the previous release. However such content often complicated the documentation so we have decided to only discuss upgrades from &debian; 3.0 ('woody'). If you need to upgrade from older releases please read previous editions of the release notes.
nl: Merk op dat voorgaande edities van de Release Notities informatie bevatten over het opwaarderen vanaf oudere releases van Debian dan de voorgaande release. Deze informatie maakte de documentatie echter relatief complex. In verband hiermee hebben wij besloten om alleen de opwaardering vanaf &debian; 3.0 ('woody') te behandelen. Als u moet opwaarderen vanaf een eerdere release, raden wij u aan om de voorgaande edities van de Release Notities te lezen.

note: <heading> 38--38
en: What's New in &debian; &release;
nl: Nieuw in &debian; &release;

note: <p> 40--42
en: The list of supported architectures has not changed since the previous release, &debian; 3.0 ('woody'). Here is the full list of architectures for this release.
nl: De lijst van ondersteunde platforms is niet gewijzigd ten opzichte van de vorige release, &debian; 3.0 ('woody'). Dit is de complete lijst met platforms voor deze release.

note: <p> 59--61
en: You can read more about port status, and port-specific information for your architecture at the <url id="&url-ports;" name="Debian port web pages">.
nl: U kunt aanvullende informatie over de status van 'ports', en specifieke informatie over de 'port' voor uw platform op de <url id="&url-ports;" name="Debian port web pages">.

note: <p> 65--72
en: This is only the second official release of &debian; for the &arch-title; architecture. We feel that it has proven itself sufficiently to be released. However, because it has not had the exposure (and hence testing by users) that our other releases on other architectures have had, you may encounter a few bugs. Please use our <url id="&url-bts;" name="bug tracking system"> to report any problems; make sure to mention the fact that the bug is on the &architecture; platform.
nl: Dit is pas de tweede officiële release van &debian; voor het &arch-title; platform. Wij zijn van mening dat deze zich voldoende heeft bewezen om te worden uitgebracht. Omdat hij echter minder door gebruikers in de praktijk is getest dan onze andere releases op andere platforms, is het mogelijk dat u nog een enkel probleem tegenkomt. Wij verzoeken u ons <url id="&url-bts;" name="Bug Tracking System"> te gebruiken om problemen te rapporteren; zorgt u ervoor dat u daarbij vermeldt dat het probleem betrekking heeft op het &architecture;-platform.

note: <p> 76--77
en: &debian; &release; for the &arch-title; architecture ships with kernel version &kernelversion;.
nl: &debian; &release; voor het &arch-title; platform wordt geleverd met kernelversie &kernelversion;.

note: <p> 80--83
en: On the &arch-title; architecture a 2.6 kernel is also available, this has kernel version &kernelversion-2.6;. Note that Debian's 2.6.8 kernel packages include the 2.6.8.1 kernel release and selected other patches.
nl: Voor het &arch-title;-platform is ook een 2.6 kernel beschikbaar, deze heeft kernelversie &kernelversion-2.6;. Merk op dat release 2.6.8.1 van de kernel en geselecteerde andere wijzigingen (patches) reeds zijn opgenomen in de 2.6.8 kernel-pakketten van Debian.

note: <heading> 86--86
en: What's New in the Installation System?
nl: Nieuw in het Installatiesysteem

note: <p> 88--92
en: The old &debian; installation system has been replaced by a completely new installation system called <prgn>debian-installer</prgn>. The new installation system is modular in design and so has been developed with extensibility in mind.
nl: Het oude installatiesysteem voor &debian; is vervangen door een geheel nieuw installatiesysteem genaamd <prgn>debian-installer</prgn>. Het nieuwe installatiesysteem is modulair van opzet en is dus ontwikkeld met het oog op uitbreidbaarheid.

note: <p> 94--98
en: Some of the new features in the installation system include support for booting off USB flash devices, choosing <prgn>aptitude</prgn> to install packages in the first-boot stage and support for the <prgn>XFS</prgn> file system and <prgn>LVM</prgn> (a volume management tool).
nl: Enkele van de nieuwe functies van het installatiesysteem zijn: ondersteuning voor het opstarten vanaf USB flash apparaten, de keuze voor <prgn>aptitude</prgn> voor de installatie van pakketten tijdens de installatie, en ondersteuning voor het bestandssysteem <prgn>XFS</prgn> en <prgn>LVM</prgn> (een hulpprogramma voor logisch volumebeheer).

note: <p> 100--102
en: For full details of the new Debian installation system, users are advised to read the Debian Installation Guide included on the first CD or at <url id="&url-install-manual;">.
nl: Voor nadere details over het nieuwe Debian Installatiesysteem, adviseren wij gebruikers om de Debian Installatiehandleiding te lezen die u vindt op de eerste CD of op <url id="&url-install-manual;">.

note: <p> 106--108
en: Kernel images are available in various "flavours". These flavours each support a different set of hardware. The flavours available in &debian; &release; for &arch-title; are:
nl: Images van de kernel zijn beschikbaar in diverse "smaken". Deze smaken ondersteunen elk een andere verzameling hardware. De smaken beschikbaar in &debian; &release; voor &arch-title; zijn:

note: <p> 110--129
en: 
    <taglist compact="compact">
      <tag>vanilla</tag>
      <item><p>The standard kernel package available in Debian. This includes almost all drivers supported by Linux built as modules. Including drivers for network devices, SCSI devices, sound cards, Video4Linux devices, etc. The `vanilla' flavour includes one boot, one root and two driver disks.</p></item>
      <tag>speakup</tag>
      <item><p>This is almost the same as the vanilla kernel above but with support for braille displays. A complete list of supported models may be found in the brltty documentation. This flavour includes one boot, one root and one driver floppy disk image.</p><p></p></item>
    </taglist>
nl: 
    <taglist compact="compact">
      <tag>vanilla</tag>
      <item><p>Het standaard kernel-pakket beschikbaar in Debian. Bevat vrijwel alle stuurprogramma's, gebouwd als modules, die door Linux worden ondersteund. Inclusief stuurprogramma's voor netwerkapparaten, SCSI-apparaten, geluidskaarten, Video4Linux apparaten, enzovoorts. De smaak 'vanilla' omvat één boot, en één root diskette en twee diskettes met stuurprogramma's.</p></item>
      <tag>speakup</tag>
      <item><p>Deze smaak is vrijwel gelijk aan de vanilla kernel hierboven, maar met ondersteuning voor braille-apparatuur. Een volledige lijst met ondersteunde modules kunt u vinden in de documentatie voor brltty. Deze smaak omvat één boot en één root diskette, en één diskette met stuurprogramma's. </p><p></p></item>
    </taglist>

note: <p> 131--132
en: The kernel config files for these flavours can be found in their respective directories in a file named 'kernel-config'.
nl: De kernel-configuratiebestanden voor deze smaken kunnen worden gevonden in het bestand 'kernel-config' in hun respectievelijke map.

note: <p> 141--143
en: An installer using a 2.6 based kernel is available for &arch-title;. For more details on how to use it please consult the installation guide.
nl: Voor platform &arch-title; is het mogelijk om de installatie uit te voeren met een kernel gebaseerd op 2.6. Raadpleeg de Installatiehandleiding voor nadere informatie hierover.

note: <heading> 147--147
en: What's New in the Distribution?
nl: Nieuw in de Distributie

note: <p> 149--153
en: To replace the aging, much-maligned, yet still popular <package>dselect</package>, many apt frontends have been in development during the woody release cycle. Interested users should investigate the <package>aptitude</package> and <package>synaptic</package> packages.
nl: Tijdens de levensduur van de woody release zijn vele nieuwe interfaces ontwikkeld voor het oude, maar nog steeds populaire <package>dselect</package>. Geïnteresseerde gebruikers wordt aangeraden de pakketten <package>aptitude</package> en <package>synaptic</package> eens te bekijken.

note: <p> 155--158
en: This release of &debian; contains the much improved XFree86 4.3 release, which includes support for a greater range of hardware, better autodetection support, and improved support for advanced technologies such as Xinerama and 3D acceleration.
nl: Deze release van &debian; bevat de sterk verbeterde versie 4.3 van XFree86; deze versie ondersteunt een breder assortiment aan hardware, verbeterde automatische detectie en verbeterde ondersteuning voor geavanceerde technologieën als Xinerama en 3D-acceleratie.

note: <p> 160--164
en: &debian; is more desktop orientated than ever in this new release, it now includes GNOME 2.8 and KDE 3.3. Also included for the first time is a complete office suite in the form of OpenOffice.org 1.1, other productivity tools included in the release are the Evolution groupware software and GAIM instant messaging client.
nl: Met deze release is &debian; meer dan ooit georiënteerd op desktop computers; het bevat nu GNOME 2.8 en KDE 3.3. Ook is, in de vorm van OpenOffice.Org 1.1, voor de eerste keer een compleet pakket voor kantoorautomatisering opgenomen. Andere vermeldenswaardige pakketten op dit gebied zijn de Evolution groupware programmatuur en het chat-programma GAIM.

note: <p> 166--168
en: The official &debian; distribution now ships on thirteen binary CDs with a similar number of source CDs, and a DVD version of the distribution is now also available.
nl: De officiële &debian; distributie bestaat nu uit dertien CD's met installeerbare pakketten en een vergelijkbaar aantal CD's met broncode; er is ook een versie van de distributie op DVD beschikbaar.

note: <heading> 172--172
en: New Installations
nl: Een nieuwe installatie uitvoeren

note: <p> 174--181
en: If you are making a new installation of Debian, you should read the Installation Guide, which is available on the Official CD at: <example compact="compact">
    /doc/install/manual/<var>language</var>/index.html
            </example> or on the Internet at: <url id="&url-install-manual;">.
nl: Als u een nieuwe installatie van Debian uitvoert, raden wij u aan om de Installatiehandleiding te lezen. Deze is beschikbaar op de officiële CD in: <example compact="compact">
    /doc/install/manual/<var>language</var>/index.html
    </example> of op het Internet op: <url id="&url-install-manual;">.

note: <p> 183--185
en: The old &debian; installation system called <prgn>boot-floppies</prgn> has been replaced by a new componentized and more powerful installation system called <prgn>debian-installer</prgn>.
nl: Het oude &debian; installatiesysteem, <prgn>boot-floppies</prgn>, is vervangen door een nieuw, modulair opgebouwd en krachtiger installatiesysteem genaamd <prgn>debian-installer</prgn>.

note: <heading> 190--190
en: Upgrades from Previous Releases
nl: Opwaarderen vanaf een eerdere release

note: <heading> 203--203
en: Detailed Changes to the System
nl: Gedetailleerd overzicht van de wijzigingen in het systeem

note: <heading> 220--220
en: Important program syntax changes
nl: Belangrijke wijzigingen in de syntax van programma's

note: <p> 221--224
en: Debian attempts to avoid changing upstream packages, therefore any changes in the upstream package will be present in the version in &debian;. This can mean that program behaviour may change between releases of &debian;.
nl: Debian probeert wijzigingen in 'upstream' pakketten te voorkomen; dit betekent dat eventuele wijzigingen in de oorspronkelijke pakketten ook aanwezig zullen zijn in &debian;. Dit kan betekenen dat de werking van programmatuur is veranderd ten opzichte van een eerdere release van &debian;.

note: <p> 226--226
en: <em>No changes yet reported.</em>
nl: <em>Nog geen wijzigingen bekend.</em>

note: <heading> 231--231
en: Preparing for the Upgrade
nl: De opwaardering voorbereiden

note: <p> 233--238
en: Before upgrading your system, it is strongly recommended that you make a full backup, or at least backup any data or configuration information you can't afford to lose. The upgrade tools and process are quite reliable, but a hardware failure in the middle of an upgrade could result in a severely damaged system.
nl: Voordat u uw systeem opwaardeert, wordt u dringend aangeraden een volledige reservekopie te maken, of tenminste van alle gegevens en configuratie-informatie die u niet wilt verliezen. Het opwaarderingsproces en de daarbij gebruikte hulpmiddelen zijn behoorlijk betrouwbaar, maar een storing in uw apparatuur gedurende de opwaardering kan resulteren in een ernstig beschadigd systeem.

note: <p> 240--242
en: The main things you'll want to back up are the contents of <file>/etc</file>, <file>/var/lib/dpkg</file> and the output of <tt>dpkg --get-selections \*</tt>.
nl: De belangrijkste zaken om een reservekopie van te maken zijn: de inhoud van <file>/etc</file>, <file>/var/lib/dpkg</file> en de uitvoer van <tt>dpkg --get-selections \*</tt>.

note: <p> 244--249
en: It's wise to inform all users in advance of any upgrades you're planning, although users accessing your system via SSH (at least) shouldn't notice much during the upgrade, and may want to continue working. If you wish to take extra precautions, back up or unmount user's partitions (<file>/home</file>) before upgrading. A reboot will not normally be necessary.
nl: Het verdient aanbeveling om vooraf alle gebruikers te informeren over een geplande opwaardering. Echter, bijvoorbeeld gebruikers die via SSH toegang hebben tot uw systeem, hoeven niet al te veel van de opwaardering te merken en kunnen ervoor kiezen om gewoon door te werken. Als u extra voorzorgen wilt nemen, maak dan voor de opwaardering een reservekopie van de partitie met gebruikersgegevens (<file>/home</file>) of ontkoppel deze. Normaalgesproken zal het niet nodig zijn het systeem opnieuw op te starten.

note: <p> 251--253
en: Distribution upgrade should be done either locally from a textmode virtual console (or a directly connected serial terminal), or remotely via an <prgn>ssh</prgn> link.
nl: Het opwaarderen van de distributie dient te gebeuren ofwel lokaal vanaf een niet-grafische virtuele terminal (of een direct verbonden seriële terminal), ofwel op afstand via een <prgn>ssh</prgn>-verbinding.

note: <p> 255--260
en: <em>Important</em>: You should <em>not</em> upgrade using <prgn>telnet</prgn>, <prgn>rlogin</prgn>, <prgn>rsh</prgn>, or from an X session managed by <prgn>xdm</prgn>, <prgn>gdm</prgn> or <prgn>kdm</prgn> etc on the machine you are upgrading. That is because each of those services may well be terminated during the upgrade, which can result in an <em>inaccessible</em> system that is only half-upgraded.
nl: <em>Belangrijk</em>: Het is <em>niet</em> mogelijk om de opwaardering uit te voeren via <prgn>telnet</prgn>, <prgn>rlogin</prgn>, <prgn>rsh</prgn>, of vanuit een X-sessie die wordt beheerd door <prgn>xdm</prgn>, <prgn>gdm</prgn>, <prgn>kdm</prgn> of dergelijke op de machine die u wilt opwaarderen. Reden hiervoor is dat er een grote kans is dat elk van deze diensten tijdens de opwaardering opnieuw zal worden gestart, wat kan resulteren in een <em>ontoegankelijk</em> systeem dat slechts half is opgewaardeerd.

note: <heading> 262--262
en: Disabling APT Pinning
nl: APT-pinning uitschakelen

note: <p> 264--269
en: If you have configured APT to install certain packages from a distribution other than stable (e.g from testing), you may have to change your APT pinning configuration (stored in <file>/etc/apt/preferences</file>) to allow the upgrade of packages to the versions in the new stable release. Further information on APT pinning can be found in <manref section="5" name="apt_preferences">.
nl: Als u APT heeft geconfigureerd om bepaalde pakketten te installeren vanaf een andere distributie dan 'stable' (bijvoorbeeld vanaf 'testing'), kan het nodig zijn om uw 'APT-pinning' instellingen (in <file>/etc/apt/preferences</file>) te wijzigen om de opwaardering van pakketten naar de versie in de nieuwe 'stable'-release mogelijk te maken. Aanvullende informatie over 'APT-pinning' kunt u vinden in <manref section="5" name="apt_preferences">.

note: <heading> 275--275
en: Checking Packages Status
nl: De status van pakketten controleren

note: <p> 277--285
en: Regardless of the method used for upgrading, it is recommended that you check the status of all packages first, and verify that all packages are in an upgradable state. The following command will show any packages which have a status of Half-Installed or Failed-Config, and those with any error status. <example compact="compact">
    # dpkg --audit
              </example>
nl: Ongeacht de methode die u gebruikt voor de opwaardering, wordt aangeraden dat u vooraf de status van alle pakketten controleert en nagaat dat alle pakketten opgewaardeerd kunnen worden. De volgende opdracht toont alle pakketten die een status 'Half-Installed' of 'Failed-Config' hebben alsmede de pakketten met een foutstatus: <example compact="compact">
    # dpkg --audit
    </example>

note: <p> 287--298
en: You could also inspect the state of all packages on your system using <prgn>dselect</prgn>, <prgn>aptitude</prgn>, or with commands such as <example compact="compact">
    # dpkg -l | pager 
              </example> or <example compact="compact">
    # dpkg --get-selections &gt; ~/curr-pkgs.txt
              </example>
nl: U kunt ook de status van alle pakketten controleren met behulp van <prgn>dselect</prgn>, <prgn>aptitude</prgn> of met opdrachten als <example compact="compact">
    # dpkg -l | pager 
    </example> of <example compact="compact">
    # dpkg --get-selections &gt; ~/curr-pkgs.txt
    </example>

note: <p> 300--306
en: It is desirable to remove any holds before upgrading. If any package that is essential for the upgrade is on hold, the upgrade will fail. You can identify packages on hold with  <example compact="compact">
    # dpkg --audit
              </example>
nl: Als u pakketten heeft met de 'hold'-status, is het wenselijk dat u deze vrijgeeft. Als een pakket dat essentieel is voor de opwaardering de 'hold'-status heeft, zal de opwaardering mislukken. U kunt pakketten die de 'hold'-status hebben identificeren met de opdracht: <example compact="compact">
    # dpkg --audit
    </example>

note: <p> 308--315
en: If you changed and recompiled a package locally, and didn't rename it or put an epoch in the version, you must put it on hold to prevent it from being upgraded. The `hold' package state can be changed by using <prgn>aptitude</prgn>. With  <example compact="compact">
    aptitude hold | unhold &lt;package&gt;
          	  </example>
nl: Als u een pakket lokaal heeft gewijzigd en gecompileerd en het niet heeft hernoemd of een 'epoch' in de versie heeft opgenomen, dient u dit pakket op 'hold' te zetten om te voorkomen dat het wordt opgewaardeerd. De 'hold' status van een pakket kan worden gewijzigd met <prgn>aptitude</prgn>: <example compact="compact">
    aptitude hold | unhold &lt;package&gt;
    </example>

note: <heading> 318--318
en: Special Considerations for SSH Users
nl: Aandachtspunten voor gebruikers van SSH

note: <p> 320--325
en: The commercial SSH located in the <package>ssh</package> package before release 2.2 or in the <package>ssh-nonfree</package> package in release 2.2 has been replaced by the DFSG free <package>ssh</package> package (OpenSSH) in this release. The commercial SSH collection is no longer present. The <package>ssh</package> package includes a Debconf question which will regenerate a configuration which is OpenSSH compatible.
nl: Het commerciële SSH, zoals voor release 2.2 opgenomen in het pakket <package>ssh</package> of in release 2.2 in het pakket <package>ssh-nonfree</package>, is in deze release vervangen door het DFSG-vrije pakket <package>ssh</package>. De commerciële versie is niet langer opgenomen. Het pakket <package>ssh</package> bevat een Debconf vraag die een configuratie zal genereren die compatibel is met OpenSSH.

note: <heading> 327--327
en: Directories Possibly Needing Attention
nl: Mappen die mogelijk aandacht behoeven

note: <p> 329--331
en: It is important that the <file>/etc/rcS.d</file> directory exists prior to the upgrade; the installation of the <package>libc6</package> package will fail otherwise.
nl: Het is essentieel dat de map <file>/etc/rcS.d</file> bestaat voor de start van de opwaardering; de installatie van het pakket <package>libc6</package> zal anders mislukken.

note: <p> 333--339
en: The <file>/usr/share/doc</file> directory (if it exists already) should not be a symlink (e.g. to <file>/usr/doc</file>), since that will cause some packages to break. However, symlinking <file>/usr/doc</file> to <file>/usr/share/doc</file> is allowed. Please note that if you use such a symlink there will be numerous messages about <file>/usr/doc</file> directories that can't be removed. Those are normal, and you can safely ignore them.
nl: De map <file>/usr/share/doc</file> mag (als deze reeds bestaat) geen symlink (b.v. naar <file>/usr/doc</file>) zijn omdat daardoor de installatie van sommige pakketten zal mislukken. Het maken van een symlink van <file>/usr/doc</file> naar <file>/usr/share/doc</file> is eventueel wel toegestaan. U zult dan echter wel een groot aantal meldingen krijgen dat de map <file>/usr/doc</file> niet kan worden verwijderd; deze zijn normaal en kunnen veilig genegeerd worden.

note: <heading> 342--342
en: Preparing Sources for APT
nl: Bronnen voor APT voorbereiden

note: <p> 344--346
en: The recommended method of upgrading is to use <prgn>aptitude</prgn>, as described here. The built-in dependency analysis enables smooth upgrades and easy installations.
nl: Voor het opwaarderen heeft het gebruik van <prgn>aptitude</prgn> zoals hierna beschreven, de voorkeur. De ingebouwde analyse van afhankelijkheden maakt een soepele opwaardering en eenvoudige installaties mogelijk.

note: <p> 348--350
en: Any package installation operation must be run with superuser privileges, so either login as root or use <prgn>su</prgn> or <prgn>sudo</prgn> to gain the necessary access rights.
nl: Elke handeling met betrekking tot de installatie van pakketten dient te worden uitgevoerd met beheerdersrechten; log daarom aan als root of gebruik <prgn>su</prgn> of <prgn>sudo</prgn> om de noodzakelijke toegangsrechten te verkrijgen.

note: <p> 352--354
en: Before starting the upgrade you must set up <package>apt</package>'s configuration file for package lists, <file>/etc/apt/sources.list</file>.
nl: Voordat u start met de opwaardering, dient u het configuratiebestand voor pakketlijsten van <package>apt</package>, <file>/etc/apt/sources.list</file>, te configureren.

note: <p> 356--361
en: <package>apt</package> will consider all packages that can be found via any "<tt>deb</tt>" line, and install the package with the highest version number, giving priority to the first mentioned lines (that way, in case of multiple mirror locations, you'd typically first name a local harddisk, then CD-ROMs, and then HTTP/FTP mirrors).
nl: <package>apt</package> zal alle pakketten, die gevonden kunnen worden via een "<tt>deb</tt>"-regel, in beschouwing nemen en zal het pakket met het hoogste versienummer installeren. Hierbij krijgen de als eerste genoemde bronnen prioriteit (als u dus meerdere bronnen beschikbaar heeft, zal u normaalgesproken als eerste bijvoorbeeld een lokale harde schijf, vervolgens een CD en tenslotte HTTP/FTP-spiegelservers opnemen).

note: <heading> 363--363
en: Adding APT Internet Sources
nl: Internet-bronnen voor APT toevoegen

note: <p> 365--368
en: The default configuration is set up for installation from main Debian Internet servers, but you may wish to modify <file>/etc/apt/sources.list</file> to use other mirrors, preferably a mirror that is network-wise closest to you.
nl: De standaard configuratie is om installatie te laten plaatsvinden vanaf de Debian Internet hoofdservers, maar desgewenst kunt u <file>/etc/apt/sources.list</file> wijzigen zodat andere spiegelservers worden gebruikt; bij voorkeur één die in het netwerk het dichtst bij is.

note: <p> 376--379
en: Debian HTTP or FTP mirror addresses can be found at <url id="&url-debian-mirrors;"> (look at the "Full list of mirrors" section). HTTP mirrors are generally speedier than FTP mirrors.
nl: Adressen voor Debian HTTP- of FTP-spiegelservers kunnen worden gevonden op <url id="&url-debian-mirrors;">. HTTP-servers zijn over het algemeen sneller dan FTP-servers.

note: <p> 384--392
en: For example, suppose your closest Debian mirror is <tt>&url-debian-mirror-eg;/</tt>. When inspecting that mirror with a web browser or FTP program, you will notice that the main directories are organized like this: <example compact="compact">
    &url-debian-mirror-eg;/dists/stable/main/binary-&architecture;/...
    &url-debian-mirror-eg;/dists/stable/contrib/binary-&architecture;/...
               </example>
nl: Een voorbeeld. Stel dat de dichtst bijzijnde Debian spiegelserver <tt>&url-debian-mirror-eg;/</tt> is. Als u die server bekijkt met een webbrowser  of een FTP-programma, zal u zien dat de hoofdmappen als volgt zijn ingedeeld: <example compact="compact">
    &url-debian-mirror-eg;/dists/stable/main/binary-&architecture;/...
    &url-debian-mirror-eg;/dists/stable/contrib/binary-&architecture;/...
    </example>

note: <p> 394--399
en: To use this mirror with <prgn>apt</prgn>, you add this line to your <file>sources.list</file> file: <example compact="compact">
    deb &url-debian-mirror-eg; &releasename; main contrib
               </example>
nl: Om met <prgn>apt</prgn> gebruik te maken van deze spiegelserver, voegt u de volgende regel toe in uw <file>sources.list</file> bestand: <example compact="compact">
    deb &url-debian-mirror-eg; &releasename; main contrib
    </example>

note: <p> 401--403 <p> 441--443
en: Note that the `<tt>dists</tt>' is added implicitly, and the arguments after the release name are used to expand the path into multiple directories.
nl: Merk op dat `<tt>dists</tt>' impliciet wordt toegevoegd en dat de parameters achter de naam van de release worden gebruikt om het pad uit te breiden naar meerdere mappen.

note: <p> 405--407 <p> 445--447
en: After adding your new sources, disable the previously existing "<tt>deb</tt>" lines in <file>sources.list</file>, by placing a hash sign (<tt>#</tt>) in front of them.
nl: Invalideer, nadat u uw nieuwe bronnen heeft toegevoegd, de oude "<tt>deb</tt>"-regels in <file>sources.list</file> door er een hekje (<tt>#</tt>) voor te plaatsen.

note: <p> 409--415
en: Any package needed for installation that is fetched from the network is stored in <file>/var/cache/apt/archives</file> (and the <file>partial/</file> subdirectory, during download), so you must make sure you have enough space before attempting to start the installation. With a reasonably extended Debian installation, you can expect at least 300 MB of downloaded data.
nl: Elk pakket dat nodig is voor de installatie en wordt opgehaald vanaf het netwerk, wordt opgeslagen in <file>/var/cache/apt/archives</file> (en tijdens het ophalen in de submap <file>partial/</file>). U dient zorg te dragen dat u voldoende vrije ruimte heeft voordat u de installatie start. Voor een redelijk uitgebreide Debian installatie, dient u rekening te houden met tenminste 300MB aan op te halen pakketten.

note: <heading> 419--419
en: Adding APT Local Mirror Sources
nl: Locale spiegelservers toevoegen als bron voor APT

note: <p> 421--423
en: Instead of using HTTP or FTP packages mirrors, you may wish to modify <file>/etc/apt/sources.list</file> to use a mirror on a local disk (possibly NFS-mounted).
nl: In plaats van gebruik te maken van een HTTP- of FTP-spiegelserver, is het ook mogelijk om <file>/etc/apt/sources.list</file> zodanig te wijzigen dat gebruik wordt gemaakt van een Debian archief op een lokale harde schijf (mogelijk aangekoppeld als NFS).

note: <p> 425--432
en: For example, your packages mirror may be under <file>/var/ftp/debian/</file>, and have main directories like this: <example compact="compact">
    /var/ftp/debian/dists/stable/main/binary-&architecture;/...
    /var/ftp/debian/dists/stable/contrib/binary-&architecture;/...
               </example>
nl: Een voorbeeld. Stel dat u een Debian archief heeft onder <file>/var/ftp/debian/</file> en daaronder de volgende hoofdmappen: <example compact="compact">
    /var/ftp/debian/dists/stable/main/binary-&architecture;/...
    /var/ftp/debian/dists/stable/contrib/binary-&architecture;/...
    </example>

note: <p> 434--439
en: To use this with <prgn>apt</prgn>, add this line to your <file>sources.list</file> file: <example compact="compact">
    deb file:/var/ftp/debian &releasename; main contrib
               </example>
nl: Voeg de volgende regel toe in <file>sources.list</file> om hiervan met <prgn>apt</prgn> gebruik te maken: <example compact="compact">
    deb file:/var/ftp/debian &releasename; main contrib
    </example>

note: <heading> 449--449
en: Adding APT CD-ROM Sources
nl: CD's toevoegen als bron voor APT

note: <p> 453--454
en: See above if you need to first install the latest version of <package>apt</package> and <package>dpkg</package> packages, as described above.
nl: Zie boven als u eerst de meest recente versie van de pakketten <package>apt</package> en <package>dpkg</package> moet installeren.

note: <p> 459--461
en: If you want to use CDs <em>only</em>, comment out the existing "<tt>deb</tt>" lines in <file>/etc/apt/sources.list</file> by placing a hash sign (<tt>#</tt>) in front of them.
nl: Als u <em>alleen</em> CD's wilt gebruiken, invalideer dan de bestaande "<tt>deb</tt>"-regels in <file>/etc/apt/sources.list</file> door er een hekje (<tt>#</tt>) voor te plaatsen.

note: <p> 463--472
en: Make sure there is a line in <file>/etc/fstab</file> that enables mounting your CD-ROM drive at the <file>/cdrom</file> mount point (the exact <file>/cdrom</file> mount point is required for <prgn>apt-cdrom</prgn>). For example, if <file>/dev/hdc</file> is your CD-ROM drive, <file>/etc/fstab</file> should contain a line like: <example compact="compact">
    /dev/hdc /cdrom auto defaults,noauto,ro 0 0
              </example>
nl: Controleer dat er een regel in <file>/etc/fstab</file> aanwezig is die het mogelijk maakt om u CD-eenheid aan te koppelen op aanhechtpunt <file>/cdrom</file> (dit aanhechtpunt is noodzakelijk voor <prgn>apt-cdrom</prgn>). Als bijvoorbeeld <file>/dev/hdc</file> uw CD-eenheid is, dient <file>/etc/fstab</file> een regel te bevatten als: <example compact="compact">
    /dev/hdc /cdrom auto defaults,noauto,ro 0 0
    </example>

note: <p> 474--475
en: Note that there must be <em>no spaces</em> between the words <tt>defaults,noauto,ro</tt> in the fourth field.
nl: Merk op dat in het vierde veld <em>geen spaties</em> mogen staan tussen de woorden <tt>defaults,noauto,ro</tt>.

note: <p> 477--483
en: To verify it works, insert a CD and try running <example compact="compact">
    mount /cdrom   # this will mount the CD to the mount point
    ls -alF /cdrom # this should show the CD's root directory
    umount /cdrom  # this will unmount the CD
              </example>
nl: Om te verifiëren dat dit werkt kunt u een CD laden en proberen de volgende opdrachten uit te voeren: <example compact="compact">
    mount /cdrom   #koppelt de CD aan op het aanhechtpunt
    ls -alF /cdrom #zou de inhoud van de hoofdmap van de CD moeten tonen
    umount /cdrom  #ontkoppelt de CD
    </example>

note: <p> 485--492
en: Next, run: <example compact="compact">
    apt-cdrom add
              </example> for each Debian Binary CD-ROM you have, to add the data about each CD to APT's database.
nl: Geef vervolgens de volgende opdracht: <example compact="compact">
    apt-cdrom add
    </example>voor elke Debian CD met installeerbare pakketten ('Binary CD') om de lijsten met de op de diverse CD's beschikbare pakketten toe te voegen aan de database van APT.

note: <heading> 496--496
en: Upgrading packages
nl: Pakketten opwaarderen

note: <p> 498--501
en: The recommended tool for upgrading between &debian; releases is to use the package management tool <prgn>aptitude</prgn>. This tool makes safer decisions about package installations than running <prgn>apt-get</prgn> directly.
nl: De toepassing voor pakketbeheer <prgn>aptitude</prgn> heeft de voorkeur voor het opwaarderen van de ene &debian; release naar de volgende. Deze toepassing neemt veiligere beslissingen over de installatie van pakketten dan wanneer u <prgn>apt-get</prgn> rechtstreeks uitvoert.

note: <p> 503--509
en: Don't forget to mount all needed partitions (notably the root and <file>/usr</file> partitions) read-write, with a command like: <example compact="compact">
    mount -o remount,rw /<var>mountpoint</var>
              </example>
nl: Vergeet niet om alle benodigde partities (met name root en <file>/usr</file>) met lees- en schrijfrechten aan te koppelen, bijvoorbeeld met <example compact="compact">
    mount -o remount,rw /<var>mountpoint</var>
    </example>

note: <p> 511--514
en: Next ensure that the APT source entries (in <file>/etc/apt/sources.list</file>) refer to the <tt>'stable'</tt> distribution and do not refer to it by its codename (e.g. <tt>&oldreleasename;</tt>).
nl: Controleer vervolgens dat de regels met bronnen (in<file>/etc/apt/sources.list</file>) verwijzen naar de <tt>'stable'</tt> distributie en dat niet doen met een codenaam (zoals <tt>&oldreleasename;</tt>).

note: <p> 516--529
en: It is strongly recommended that you use the <prgn>/usr/bin/script</prgn> program to record a transcript of the upgrade session. Then if any problems develop, you will have a log of what happened, and if needed, can provide exact information in a bug report. To start the recording, type: <example compact="compact">
    script -a ~/upgrade-to-sarge.typescript
              </example> or similar. Do not put the typescript file in a temporary directory such as <file>/tmp</file> or <file>/var/tmp</file> (files in those directories may be deleted during the upgrade or during any restart).
nl: Het wordt sterk aangeraden om het programma <prgn>/usr/bin/script</prgn> te gebruiken om een log te maken van wat er gebeurt tijdens de opwaarderingssessie. Als er dan problemen ontstaan, kunt u, indien nodig, hieruit exacte informatie bijvoegen in een probleemrapport. Geef de volgende, of een vergelijkbare, opdracht om te beginnen met het opnemen van het log: <example compact="compact">
    script -a ~/upgrade-to-sarge.typescript
    </example> Bewaar dit logbestand niet in een tijdelijke map als <file>/tmp</file> of <file>/var/tmp</file> (bestanden in deze mappen kunnen worden gewist tijdens het opwaarderen of bij een herstart van de computer).

note: <p> 531--532
en: Next the <package>aptitude</package> package needs to be installed. This is done with:
nl: Vervolgens dient het pakket <package>aptitude</package> te worden geïnstalleerd. Dit wordt gedaan met:

note: <p> 534--536
en: <example compact="compact">
    apt-get install aptitude
    	  </example>
nl: <example compact="compact">
    apt-get install aptitude
    </example>

note: <p> 538--540
en: Provided that you have a working APT configuration as described above this will install the &releasename; version of <prgn>aptitude</prgn>.
nl: Er vanuit gaande dat u een werkende configuratie van APT heeft, zoals hiervoor beschreven, zal dit de &releasename;-versie van <prgn>aptitude</prgn> installeren.

note: <p> 544--545
en: First <prgn>aptitude</prgn> needs to fetch a list of new and updated packages for the new release. This is done by executing:
nl: Allereerst moet <prgn>aptitude</prgn> een lijst opbouwen van nieuwe en opgewaardeerde pakketten voor de nieuwe release. Dit wordt gedaan met:

note: <p> 547--549
en: <example compact="compact">
    aptitude update
    	  </example>
nl: <example compact="compact">
    aptitude update
    </example>

note: <p> 551--552
en: Once <prgn>aptitude</prgn> has information on all the available packages, the system is almost ready to be fully upgraded.
nl: Als <prgn>aptitude</prgn> eenmaal beschikt over de informatie over alle beschikbare pakketten, is het systeem bijna klaar voor de eigenlijke opwaardering.

note: <p> 556--558
en: <example compact="compact">
    aptitude -f --with-suggests --with-recommends dist-upgrade
    	  </example>
nl: <example compact="compact">
    aptitude -f --with-suggests --with-recommends dist-upgrade
    </example>

note: <p> 560--565
en: This will perform a complete upgrade of the system, i.e. install the newest available versions of all packages, and resolve all possible dependency changes between packages in different releases. If necessary, it will install some new packages (usually new library versions, or renamed packages), and remove any conflicting obsoleted packages (such as <package>console-tools-libs</package>).
nl: Dit commando zal een volledige opwaardering van uw systeem uitvoeren; dat wil zeggen: de nieuwste beschikbare versies van alle pakketten installeren en alle mogelijke afhankelijkheden tussen pakketten oplossen. Indien noodzakelijk zal het ook nieuwe pakketten installeren (meestal nieuwe versies van bibliotheken of hernoemde pakketten) en eventuele conflicterende verouderde pakketten verwijderen (zoals het pakket <package>console-tools-libs</package>).

note: <p> 567--570
en: When upgrading from a set of CD-ROMs, you will be asked to insert specific CDs at several points during the upgrade. You might have to insert the same CD multiple times; this is due to inter-related packages that have been spread out over the CDs.
nl: Als de opwaardering wordt uitgevoerd vanaf een set CD's, zal u gedurende de opwaardering enkele keren worden gevraagd om een bepaalde CD te laden. Mogelijk zult u dezelfde CD meermalen moeten laden; dit wordt veroorzaakt door onderling afhankelijke pakketten die over verschillende CD's zijn verdeeld.

note: <p> 572--577
en: New versions of currently installed packages that cannot be upgraded without changing the install status of another package will be left at their current version (displayed as "held back"). This can be resolved by either using <prgn>aptitude</prgn> to choose these packages for installation or by trying <tt>aptitude -f install &lt;package&gt;</tt>.
nl: Nieuwe versies van op dit moment geïnstalleerde pakketten die niet kunnen worden opgewaardeerd zonder de installatie-status van andere pakketten te wijzigen, zal op zijn huidige versie blijven (wordt weergegeven als "held back"). Dit kan worden verholpen door ofwel met hulp van <prgn>aptitude</prgn> deze pakketten te selecteren voor installatie, ofwel door <tt>aptitude -f install &lt;package&gt;</tt> te proberen.

note: <p> 579--582
en: The <tt>--fix-broken</tt> (or just <tt>-f</tt>) option causes <package>apt</package> to attempt to correct a system with broken dependencies in place. <package>apt</package> does not allow broken package dependencies to exist on a system.
nl: De optie <tt>--fix-broken</tt> (of <tt>-f</tt>) laat <package>apt</package> proberen 'verbroken' afhankelijkheden op een systeem te herstellen. <package>apt</package> staat niet toe dat op een systeem gebroken afhankelijkheden tussen pakketten bestaan.

note: <heading> 584--584
en: Possible Issues During or After Upgrade
nl: Mogelijke problemen tijdens of na het opwaarderen

note: <p> 586--591
en: Sometimes it's necessary to enable APT::Force-LoopBreak option in APT to be able to temporarily remove an essential package due to a Conflicts/Pre-Depends loop. <prgn>aptitude</prgn> will alert you of this and abort the upgrade. You can work around that by specifying <tt>-o APT::Force-LoopBreak=1</tt> option on <prgn>aptitude</prgn> command line.
nl: Soms is het noodzakelijk om in APT de optie APT::Force-LoopBreak te activeren zodat in verband met een 'Conflicts/Pre-Depends'-lus een vereist pakket tijdelijk kan worden verwijderd. <prgn>aptitude</prgn> zal u hierover informeren en de opwaardering afbreken. U kunt deze situatie verhelpen door op de opdrachtregel voor <prgn>aptitude</prgn> de optie <tt>-o APT::Force-LoopBreak=1</tt> mee te geven.

note: <p> 593--606
en: It is possible that a system's dependency structure can be so corrupt as to require manual intervention. Usually this means using <prgn>aptitude</prgn> or <example compact="compact">
    dpkg --remove <var>packagename</var>
              </example> to eliminate some of the offending packages, or  <example compact="compact">
    aptitude --fix-broken install
    dpkg --configure --pending
              </example>
nl: Het is mogelijk dat de afhankelijkheden op een systeem dusdanig verstoord zijn dat handmatige interventie noodzaklijk is. Normaalgesproken betekent dit dat u <prgn>aptitude</prgn> of <example compact="compact">
    dpkg --remove <var>packagename</var>
    </example> zult moeten gebruiken om enkele van de veroorzakende pakketten te verwijderen. Een andere mogelijkheid is: <example compact="compact">
    aptitude --fix-broken install
    dpkg --configure --pending
    </example>

note: <p> 608--613
en: In extreme cases you might have to force re-installation with a command like <example compact="compact">
    dpkg --install /path/to/packagename.deb
              </example>
nl: In uitzonderlijke situaties is mogelijk dat u een herinstallatie moet forceren, bijvoorbeeld met: <example compact="compact">
    dpkg --install /path/to/packagename.deb
    </example>

note: <p> 615--617
en: After fixing things up, you should be able to resume the upgrade by repeating the previously described <tt>dist-upgrade</tt> commands.
nl: Nadat een en ander hersteld is, zou u in staat moeten zijn om de opwaardering te hervatten door de hiervoor beschreven <tt>dist-upgrade</tt> opdrachten te herhalen.

note: <p> 619--626
en: During the upgrade, you will be asked questions to configure or re-configure several packages. When you are asked if any file in the <file>/etc/init.d</file> or <file>/etc/terminfo</file> directories, or the <file>/etc/manpath.config</file> file should be replaced by the package maintainer's version, it's usually necessary to answer `yes' to ensure system consistency. You can always revert to the old versions, since they will be saved with a <tt>.dpkg-old</tt> extension.
nl: Tijdens de opwaardering zullen vragen worden gesteld om diverse pakketten (opnieuw) te configureren. Als u wordt gevraagd of een bestand in de mappen <file>/etc/init.d</file> of <file>/etc/terminfo</file>, of het bestand <file>/etc/manpath.config</file> mag worden vervangen door de versie van de pakketbeheerder, zult u meestal bevestigend moeten antwoorden om de consistentie van het systeem te waarborgen. Het is altijd mogelijk om de oude versies te herstellen aangezien deze zullen worden bewaard met de extensie <tt>.dpkg-old</tt>.

note: <p> 628--631
en: If you're not sure what to do, write down the name of the package or file, and sort things out at a later time. You can search in the typescript file to review the information that was on the screen during the upgrade.
nl: Als u niet zeker weet wat u moet doen, schrijf dan de naam van het pakket of bestand op en zoek later uit wat er precies aan de hand is. Ook kunt u in het logbestand de informatie opzoeken die tijdens de opwaardering op het scherm werd getoond.

note: <heading> 633--633
en: ToDo Before the Next Reboot
nl: Te doen voor het systeem opnieuw wordt opgestart

note: <p> 635--637
en: When <tt>aptitude dist-upgrade</tt> has finished, the "formal" upgrade is complete, but there are some other things that should be taken care of <em>before</em> the next reboot.
nl: Als <tt>aptitude dist-upgrade</tt> klaar is, is de "formele" opwaardering voltooid. Er zijn echter enkele zaken die gedaan zouden moeten worden <em>voordat</em> het systeem opnieuw wordt opgestart.

note: <p> 639--643
en: Read <file>/usr/share/doc/xfree86-common/README.Debian-upgrade</file> for more info on the upgrade of the X window system packages. This is relevant for users of all previous Debian releases. In short, you need to read it.
nl: Lees <file>/usr/share/doc/xfree86-common/README.Debian-upgrade</file> voor nadere informatie over de opwaardering van de pakketten van het X-Window Systeem. Dit is relevant voor gebruikers van alle voorgaande releases van Debian. Kortgezegd, dit document moet u lezen.

note: <heading> 645--645
en: Upgrading your kernel
nl: Uw kernel opwaarderen

note: <p> 647--650
en: Note that the Linux kernel was <em>not</em> upgraded by these procedures. You may wish to do so yourself, either by installing one of the <package>kernel-image-*</package> packages or by compiling a customized kernel from sources.
nl: Merk op dat de Linux kernel tijdens deze procedures <em>niet</em> is opgewaardeerd. Desgewenst kunt u dit zelf doen, ofwel door één van de pakketten <package>kernel-image-*</package> te installeren of door een door u zelf samengestelde kernel te compileren op basis van de broncode (<package>kernel-source-*</package>).

note: <p> 654--656
en: &debian; comes with a &kernelversion; kernel which is in the 2.4 series, the older stable Linux kernel series. You may wish to use a 2.6 series kernel for better hardware support or improved performance.
nl: De standaard kernel voor &debian; is &kernelversion; uit de oudere stabiele 2.4 serie van de Linux kernel. Desgewenst kunt u ook een kernel uit de 2.6 serie gebruiken om betere ondersteuning van uw hardware of prestatieverbetering te verkrijgen.

note: <p> 660--667
en: To upgrade your kernel you must first choose the kernel most appropriate for your subarchitecture. A list of kernels available for you to install can be found with:  <example compact="compact">
    apt-cache search ^kernel-image
             </example>
nl: Om uw kernel op te waarderen, dient u eerst de kernel kiezen die het best past bij uw (sub)platform. Een overzicht van de kernels die beschikbaar zijn voor installatie kunt u verkrijgen met: <example compact="compact">
    apt-cache search ^kernel-image
    </example>

note: <p> 669--671
en: You should then use <tt>aptitude install</tt> to install it. Once this new kernel is installed you should reboot at the next available opportunity to get the benefit.
nl: Vervolgens kunt u de gewenste kernel installeren met <tt>aptitude install</tt>. Nadat de nieuwe kernel is geïnstalleerd, dient u bij de eerste gelegenheid de computer opnieuw op te starten om deze ook daadwerkelijk te gebruiken.

note: <p> 673--676
en: For the more adventurous there is an easy way to compile your own custom kernel on &debian;. Install the <package>kernel-package</package> tool and read the documentation in <file>/usr/share/doc/kernel-package</file>.
nl: Voor de meer avontuurlijk ingestelde personen is er een relatief eenvoudige manier om uw eigen maatwerk kernel te compileren op &debian;. Installeer hiervoor het pakket <package>kernel-package</package> en lees de documentatie in <file>/usr/share/doc/kernel-package</file>.

note: <heading> 685--685
en: More information on &debian;
nl: Aanvullende informatie over &debian;

note: <heading> 687--687
en: Further Reading
nl: Aanvullende documentatie

note: <p> 688--695
en: Beyond these release notes and the installation guide further documentation on &debian; is available from the Debian Documentation Project (DDP), whose goal is to create high quality documentation for Debian users and developers. Documentation including the Debian Guide, Debian New Maintainers Guide, and Debian FAQ are available, and many more. For full details of the resources available see the DDP website at <url id="&url-ddp;">.
nl: Buiten deze Release Notities en de Installatiehadleiding is er aanvullende documentatie over &debian; beschikbaar vanuit het Debian Documentatie Project (DDP). De doelstelling van het DDP is om hoogwaardige documentatie te ontwikkelen voor gebruikers en ontwikkelaars van Debian. De documentatie omvat onder meer de Debian Handleiding, de Gids voor nieuwe Debian Ontwikkelaars en de Debian FAQ. Voor nadere informatie verwijzen wij u naar website van het DDP op <url id="&url-ddp;">.

note: <p> 697--700
en: Documentation for individual packages is installed into <file>/usr/share/doc/<var>package</var></file>, this may include copyright information, Debian specific details and any upstream documentation.
nl: Documentatie bij individuele pakketten wordt geïnstalleerd in <file>/usr/share/doc/<var>package</var></file>. Deze informatie kan o.a. omvatten: informatie over auteursrechten, Debian specifieke details en, indien aanwezig, documentatie van de auteurs.

note: <heading> 705--705
en: Getting Help
nl: Ondersteuning verkrijgen

note: <p> 707--711
en: There are many sources of help, advice and support for Debian users, but these should only be considered if research into documentation of the issue has exhausted all sources. This section provides a short introduction into these which may be helpful for new Debian users.
nl: Er zijn vele bronnen voor hulp, advies en ondersteuning voor gebruikers van Debian. Deze dienen echter pas te worden benut als zelfstandig onderzoek in documentatie over het onderwerp niets heeft opgeleverd. Deze sectie geeft een korte introductie van bronnen die van nut kunnen zijn voor nieuwe Debian gebruikers.

note: <heading> 714--714
en: Mailing lists
nl: Mailinglijsten

note: <p> 715--720
en: The mailing lists of most interest to Debian users are the debian-user list (English) and other debian-user-<var>language</var> lists (for other languages). For information on these lists and details of how to subscribe see <url id="&url-debian-list-archives;">. Please check the archives for answers to your question prior to posting and also adhere to standard list etiquette.
nl: De mailinglijsten die het meest interessant zijn voor gebruikers van Debian zijn debian-user (Engelstalig) en andere debian-user-<var>taal</var> mailinglijsten (in andere tabel). Informatie over deze mailinglijsten en details over het aanmelden daarvoor vindt u op <url id="&url-debian-list-archives;">. Zoek a.u.b. eerst in de archieven van de mailinglijsten naar een antwoord op uw vraag voordat u uw vraag stelt en volg ook de standaard etiquette voor mailinglijsten.

note: <heading> 724--724
en: Internet Relay Chat
nl: Internet Relay Chat (IRC)

note: <p> 726--730
en: Debian has an IRC channel dedicated to the support and aid of Debian users located on the Open Projects IRC network which is dedicated to providing collaborative information sharing resources for the Open Source community. To access the channel point your favourite IRC client at &opn-irc-server; and join #debian.
nl: Debian heeft een IRC-kanaal dat gewijd is aan de ondersteuning van gebruikers van Debian . Dit kanaal bevindt zich op het IRC-netwerk van Open Projects, dat gewijd is aan het beschikbaar stellen van faciliteiten voor het uitwisselen van informatie voor de Open Source gemeenschap. Verwijs om toegang te krijgen to het kanaal uw favoriete IRC-programma naar &opn-irc-server; en meldt u aan voor #debian.

note: <p> 732--734
en: Please follow the channel guidelines, respecting other users fully. For more information on Open Projects please visit the <url id="&url-opn;" name="website">.
nl: Respecteer a.u.b. de richtlijnen van het kanaal en respecteer andere gebruikers. Kijk op de <url id="&url-opn;" name="website"> voor nadere informatie over Open Projects.

note: <heading> 740--740
en: Reporting Bugs
nl: Problemen rapporteren

note: <p> 742--747
en: We strive to make Debian GNU/Linux a high quality operating system, however that does not mean that the packages we provide are totally free of bugs. As our service to our users we provide all the information on reported bugs at our own Bug Tracking System (BTS) browseable at <url id="&url-bts;" name="bugs.debian.org">, this is consistent with Debian's open development.
nl: Wij streven ernaar om van Debian GNU/Linux een besturingssysteem van hoge kwaliteit te maken. Dit betekent echter niet dat de pakketten die wij leveren volledig foutvrij zijn. In overeenstemming met de 'open ontwikkeling' filosofie van Debian, bieden wij, als dienst aan onze gebruikers, volledig inzicht in problemen die gemeld zijn in ons eigen Bug Tracking System (BTS). Het BTS kan worden geraadpleegd op <url id="&url-bts;" name="bugs.debian.org">.

note: <p> 755--760
en: If you find a bug in the distribution or in packaged software that is part of it, please report it so that it can be properly fixed for next releases. Reporting bugs requires a valid email address, we ask for this so that we can trace bugs and developers can get in contact with submitters should they need more information.
nl: Wij verzoeken u om eventuele problemen die u tegenkomt in de distributie of de programmatuur in de pakketten die daar onderdeel van uitmaken, te rapporteren zodat deze verholpen kunnen worden voor een volgende release. Voor het rapporteren van een probleem is een geldig e-mailadres vereist. We vragen dit zodat we problemen kunnen volgen en zodat pakketbeheerders contact kunnen opnemen met de indiener van een probleem als ze aanvullende informatie nodig hebben.

note: <p> 762--768
en: You can submit a bug report using the program <package>reportbug</package> or manually using email. You can read more about the Bug Tracking System and how to use it by reading the reference cards (available at <file>/usr/share/doc/debian</file> in any installed system) or online at the <url id="&url-bts;" name="Bug Tracking         System">.
nl: U kunt een probleemrapport indienen met behulp van het programma <package>reportbug</package> of handmatig via e-mail. Nadere informatie over het Bug Tracking System en het gebruik daarvan vindt u op de referentiekaarten (op elk geïnstalleerd systeem beschikbaar in <file>/usr/share/doc/debian</file>) of op de website van het <url id="&url-bts;" name="Bug Tracking System">.

note: <heading> 774--774
en: Contributing to Debian
nl: Bijdragen aan Debian

note: <p> 776--789
en: You do not need to be an expert to contribute to Debian. By assisting users with problems on the various user support <url id="&url-debian-list-archives;" name="lists"> you are contributing to the community. Identifying (and importantly solving) problems related to the development of the distribution by participating on the development <url id="&url-debian-list-archives;" name="lists"> is also extremely helpful. To maintain Debian's high quality distribution <url id="&url-bts;" name="submit bugs"> and help developers track them down and fix them. If you have a way with words then you may want to contribute more actively by helping to write <url id="&url-ddp;" name="documentation"> or <url id="&url-debian-i18n;" name="translate"> existing documentation into your own language.
nl: U hoeft geen expert te zijn om een bijdrage te kunnen leveren aan Debian. Door gebruikers te ondersteunen bij problemen op de verschillende <url id="&url-debian-list-archives;" name="mailinglijsten"> voor gebruikersondersteuning, levert u een bijdrage aan de gemeenschap. Het identificeren (of, nog beter, het oplossen) van problemen gerelateerd aan de ontwikkeling van de distributie door deelname aan de <url id="&url-debian-list-archives;" name="mailinglijsten"> gewijd aan ontwikkeling, is eveneens zeer welkom. Als u een goed taalgevoel heeft, kunt u mogelijk een meer actieve bijdrage leveren door te helpen bij het schrijven van <url id="&url-ddp;" name="documentatie"> of bij het <url id="&url-debian-i18n;" name="vertalen"> van bestaande documentatie naar uw eigen taal.

note: <p> 791--799
en: If you can dedicate more time, you could manage a piece of the Free Software collection within Debian. Especially helpful is if people adopt or maintain items that people have requested for inclusion within Debian, the <url id="&url-wnpp;" name="Work Needing         and Prospective Packages database"> details this information. If you have an interest in specific groups then you may find enjoyment in contributing to some of Debian's subprojects which include ports to particular architectures, <url id="&url-debian-jr;" name="Debian         Jr."> and <url id="&url-debian-med;" name="Debian Med">.
nl: Als u meer tijd beschikbaar kunt stellen, zou u een deel van de verzameling Vrije Software binnen Debian kunnen beheren. Bijzonder behulpzaam is het wanneer zaken worden geadopteerd of onderhouden waarvan gebruikers hebben verzocht om die op te nemen in Debian; de '<url id="&url-wnpp;" name="Work Needing and Prospective Packages database">' bevat deze informatie. Als u interesse heeft in specifieke groepen, kunt u mogelijk voldoening vinden in het leveren van een bijdrage aan een van de deelprojecten binnen Debian, waaronder 'ports' naar een bepaald platform, <url id="&url-debian-jr;" name="Debian Jr."> en <url id="&url-debian-med;" name="Debian Med">.

note: <p> 801--805
en: In any case, if you are working in the free software community in any way, as a user, programmer, writer or translator you are already helping the free software effort. Contributing is rewarding and fun, and as well as allowing you to meet new people it gives you that warm fuzzy feeling inside.
nl: Hoe dan ook, als u, op wat voor manier dan ook (als gebruiker, ontwikkelaar, schrijver of vertaler) werk verzet binnen de Vrije Software gemeenschap, helpt u de Vrije Software beweging. Het leveren van een bijdrage geeft voldoening en is leuk en, doordat het u de gelegenheid biedt om nieuwe mensen ontmoeten, geeft het van binnen dat onbepaalde, warme gevoel.
